سیاسی

روز جهانی پناهندگی؛ آینده نامعلوم پناهجویان افغانستانی در بیرون از مرزها

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 31 جوزا 1405
نویسنده: شاه‌پور نایب‌زاده

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 45

---

۲۰ جون، روز جهانی پناهندگی، یادآور سرنوشت هزاران انسان بی‌پناه است. انسان‌هایی که در میان مرزها، با آینده‌ای نامعلوم و زندگی معلق دست و پنجه نرم می‌کنند.

این روز، روزی‌ست که در آن امید در دل بسیاری خاموش می‌شود، آرزوهایی که سال‌ها با رنج و تلاش ساخته شده‌اند زیر فشار جنگ، ناامنی و ترس فرو می‌ریزند. 

انسان‌ها خانه و سرزمین خود را ترک می‌کنند تا در جایی دیگر، زندگی امن‌تری پیدا کنند، جایی به دور از صدای جنگ، تهدید و بی‌ثباتی. افغانستان در ۴۰ سال گذشته بارها چنین صحنه‌هایی را تجربه کرده است؛ سرزمینی که میلیون‌ها انسان، میلیون‌ها مغز، میلیون‌ها متخصص، نسل جوان و کدر علمی خود را در مسیر مهاجرت از دست داده است. 

بخش بزرگی از این مهاجران سال‌ها در کشورهای دیگر تلاش کردند تا بتوانند دوباره یک زندگی ساده و معتدل برای خود و خانواده‌هایشان بسازند. هرچند دور از وطن، اما با این احساس که در آن کشورها حقوق انسانی، حقوق بشر، حقوق زنان و کودکان رعایت می‌شود و آینده‌ای روشن‌تر نسبت به افغانستان در انتظارشان است. 

پس از سقوط حکومت جمهوری اسلامی افغانستان و بازگشت دوباره حاکمیت رژیم ط-البان، موج تازه‌ای از مهاجرت آغاز شد. پس از سال ۲۰۱۴ و به‌ویژه در سال‌های اخیر، میلیون‌ها افغانستانی بار دیگر ناچار به ترک کشور شدند. 

شماری در جریان تخلیه مستقیم با کمک کشورهای اروپایی و امریکا از افغانستان خارج شدند، اما پس از خروج کامل نیروهای ناتو و امریکا، هزاران شهروند واجد شرایط در ترس و پنهانی باقی ماندند و به‌تدریج از راه‌های زمینی کشور را ترک کردند و خود را به کشورهای همسایه رساندند تا در آنجا به سفارت‌خانه‌ها و سازمان ملل برای پناهندگی مراجعه کنند.

بخش بزرگی از این شهروندان در کشورهای همسایه مانند پاکستان، ایران و تاجیکستان مهاجر شدند و با مشکلات و دغدغه‌های سنگین زندگی روبه‌رو گردیدند. این کشورها نیز در سال‌های گذشته، با وجود فشارها و مداخلات نهادهای بین‌المللی، عرصه زندگی را برای مهاجرین سخت‌تر کرده و در موارد متعدد اقدام به اخراج اجباری آنان نموده‌اند؛ اقدامی که زندگی هزاران خانواده را با خطر جدی مواجه ساخته است. 

دستگیری فعالان سیاسی، نظامیان حکومت پیشین، خبرنگاران، فعالان حقوق بشر و مدنی که در سال‌های گذشته در برابر ط-البان فعالیت داشته‌اند، نیز ادامه یافته و آنان با خطر بازداشت و اخراج اجباری روبه‌رو هستند.

از سوی دیگر، نبود صدور و تمدید ویزه یکی از بزرگ‌ترین مشکلات مهاجرین در پاکستان و ایران است؛ به‌گونه‌ای که ارزش ویزه در بازارهای غیررسمی افغانستان به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافت و ویزه سه‌ماهه طبی پاکستان تا ۱۴۰۰ دالر و ویزه شش‌ماهه سیاحتی تا ۲۷۰۰ دالر معامله می‌شد. 

در کنار آن، افزایش قیمت بلیت‌های شرکت‌های هواپیمایی مانند کام‌ایر و آریانا نیز فشار بیشتری وارد کرده و نرخ پروازها از حدود ۱۴۰ دالر به ۳۵۰ تا ۴۰۰ دالر رسیده است. همه این عوامل، شرایط زندگی را برای مهاجرین دشوارتر ساخته است.

اکثر مهاجرین افغانستانی مقیم در پاکستان و ایران، بیش از چهار سال است که در این کشورها زندگی می‌کنند. آنان در این مدت از حق آموزش، کار آزاد و رفت‌وآمد معمول محروم بوده‌اند. 

هزینه‌های سنگین کرایه خانه و فشارهای اقتصادی نیز زندگی روزمره آنان را با بحران روبه‌رو کرده است. اگر بخواهیم از وضعیت مهاجرین در پاکستان، ایران و تاجیکستان سخن بگوییم، باید صفحات زیادی نوشته شود.

با این حال، سازمان ملل متحد در آستانه روز جهانی پناهندگی اعلام کرده است که در سال ۲۰۱۶ میلادی، دست‌کم ۶۵ میلیون و ۶۰۰ هزار تن مجبور به ترک خانه و سرزمین خود شده‌اند.

همچنین کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان هر سال در آستانه این روز، آمار مربوط به جابجاشدگان داخلی و پناهندگان را منتشر می‌کند. بر اساس این گزارش‌ها، بیشترین جابجاشدگان در سال گذشته مربوط به کشورهای سودان جنوبی، سوریه، عراق و کلمبیا بوده‌اند.

طبق ارزیابی سازمان ملل، بخش عمده این آمار مربوط به افرادی است که در داخل کشورهای خود آواره شده‌اند و تعداد آنان به حدود ۴۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تن می‌رسد. از آغاز سال جاری میلادی نیز بیش از پانصد هزار درخواست پناهندگی ثبت شده است و سازمان ملل نسبت به افزایش روند مهاجرت و بی‌جاشدگی در جهان ابراز نگرانی کرده است.

در همین حال، با افزایش محدودیت‌های تازه در افغانستان، احتمال می‌رود تا اوایل سال ۲۰۲۷ میلادی، موج مهاجرت شهروندان افغان از کشور دوباره افزایش یابد.