سیاسی

سقوطِ سیاسی - استخباراتی رژیمِ طالبانی در بدخشان

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 28 سرطان 1405
نویسنده: معین اسلام‌پور

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 53

---

رخداد روز جمعه گذشته در یفتل پایینِ بدخشان را از منظر محاسبات نظامی نمی‌توان تنها در چارچوب یک عملیات نظامی محدود تعریف کرد؛ این رویداد دارای ابعاد و پیامدهای گسترده و قابل تأملی است.

پیامدهای این رویداد در بازتاب سیاسی، استخباراتی، جنگ روانی و تبلیغاتی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به روایت آگاهان امور نظامی، در ادبیات جنگ‌های مدرن و معاصر، گاهی یک شکست چندساعته می‌تواند تأثیری به‌مراتب عمیق‌تر از یک نبرد طولانی بر اعتبار، صلابت و قدرت بازدارندگی یک نظام حاکم داشته باشد.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، این گروه همواره تأمین امنیت سراسری کشور را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دست‌آوردهای خود برجسته کرده است. رویداد شوک‌آور یفتل پایین، اما اعتبار سیاسی، توان استخباراتی و قدرت بازدارندگی رژیم طالبانی را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد.

با توجه به موارد یادشده، حادثه یفتل بیش از هر چیز، شکست سیاسی-اطلاعاتی و رسوایی یک رژیم خودکامه قومی را برجسته ساخت؛ این‌که چگونه شمار محدودی از چریک‌های بدخشانی توانستند به‌سادگی، بدون تلفات انسانی، مرکز ولسوالی را برای مدت کوتاهی در کنترل خود بگیرند و تمام تجهیزات و امکانات نظامی طالبان را در روز روشن با خود ببرند.

آنان حتی توان دفاع در برابر این حمله را نداشتند. جالب‌تر این‌که برای عادی‌سازی وضعیت و کنترل دوباره ولسوالی یفتل، از مرکز فیض‌آباد نیروی کمکی اعزام شد و مدیریت عملیات را شخص فصیح‌الدین فطرت، رییس ستاد ارتش طالبان، به عهده گرفت. این موضوع، عمق نگرانی، خلأ و شکاف امنیتی-استخباراتی آنان را آشکار ساخت.

به باور نگارنده، تا اکنون آنچه ظاهراً هیولای طالبانی را شکست‌ناپذیر جلوه داده، مجموعه‌ای از عوامل محوری بوده است که سبب شده حاکمیت خودکامه قومی برای پنج سال بر دوش مردم سنگینی کند.

نبود رهبری سالم و فرماندهی یک‌دست، برخوردهای پروژه‌ای و شهرت‌طلبانه مقطعی برخی جریان‌ها و پراکندگی حرکت‌های اعتراضی، از جمله عواملی بوده‌اند که مانع شکل‌گیری یک جریان منسجم شده‌اند. 

هر گروهی از هر نقطه‌ای اعلام حضور کرده، اما صادقانه و به معنای واقعی، طرح و روایت مشخصی برای براندازی رژیم حاکم نداشته است.

اگر یک نیروی کمّیِ باکیفیت و متعهد در برابر پدیده طالبان شکل می‌گرفت، امروز می‌توانست دارای جغرافیای نظامی، روایت سیاسی کلان و نقش تعیین‌کننده در معادلات باشد.

حماسه‌آفرینی فرمانده ملنگ در یفتل، چهره نقابین و کذایی برخی جریان‌های پروژه‌ای را بیش از هر چیز برملا ساخت؛ جریان‌هایی که به باور نگارنده، اراده و انگیزه واقعی برای مقاومت و مبارزه علیه طالبان ندارند.

به نظر می‌رسد جوانان آگاه و چریک‌های جسوری چون فرمانده ملنگ، دیگر منتظر هیچ رهبر، وزیر و وکیلی نمی‌مانند. پلنگ‌های فراوانی مصمم شده‌اند تا مردم خویش را از بند استبداد قومی رهایی بخشند و خود نقش رهبر و فرمانده را بر عهده بگیرند.