سیاسی

زبان پارسی در افغانستان؛ میراثی که پایدار و حذف‌ناپذیر است

نوشته شده توسط admin در تاریخ 26 جدی 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 195

---

نویسنده: امید بهزاد

زبان پارسی، در افغانستان تنها یک ابزار گفت‌وگو نیست؛ حافظه‌ی تاریخی، ستون هویت فرهنگی و زبان پیوند میان اقوام این سرزمین است. با این حال، در سال‌های اخیر، این زبان کهن با تهدیدهایی روبه‌رو شده که ریشه‌ی آن‌ها فراتر از زبان و در دل سیاست، ایدئولوژی و بحران هویت نهفته است. 

نخستین تهدید، سیاسی‌شدن زبان است. هنگامی که زبان به‌جای سرمایه‌ی ملی، ابزار برتری‌جویی قومی می‌شود، حذف تدریجی آن از آموزش، رسانه و اداره آغاز می‌گردد. این روند، پارسی را نه به‌عنوان زبان مشترک، بلکه به‌عنوانِ مسئله معرفی می‌کند؛ و این خطرناک‌ترین شکل تهدید است. 

دوم، انکار تنوع فرهنگی افغانستان است. پارسی قرن‌ها زبانِ علم، ادب و ارتباط میان اقوام بوده و نقش زبان میانجی را ایفا کرده است. تضعیف آن به‌معنای شکستن پُلی است که جامعه‌ی چندقومیتی افغانستان را به هم پیوند می‌داد. 

پارسی همچنین یکی از ارکان اصلی تمدن اسلامی است. در کنار زبان عربی، حامل مفاهیم دینی، عرفانی و فلسفی بوده و بزرگ‌ترین اندیشه‌های اسلامی در قالب آن شکل گرفته‌اند. رابطه‌ی پارسی و عربی، رابطه‌ی تقابل نیست، بلکه تعامل و تکامل است؛ تضعیف پارسی، بخشی از میراث فکری جهان اسلام را خاموش می‌سازد. 

پیامد این روند، تنها زبانی نیست؛ بحران هویت، فقر فرهنگی، گسست نسل‌ها از ادبیات و تاریخ، و تشدید شکاف‌های قومی از نتایج مستقیم آن است.

با این همه، باید تأکید کرد که زبان پارسی حذف‌شدنی نیست. این زبان در حافظه‌ی مردم، در خانه‌ها، شعرها، دعاها، نام‌ها و زندگی روزمره ریشه دارد؛ نه با فرمان از میان می‌رود و نه با سانسور فراموش می‌شود. ممکن است به حاشیه رانده شود، اما از حافظه‌ی جمعی پاک نمی‌گردد. 

حفاظت از زبان پارسی، دفاع از یک قوم یا یک گذشته نیست؛ دفاع از آینده‌ی مشترک مردمِ این مرز و بوم است. زبانی که قرن‌ها توانسته تفاوت‌ها را در کنار هم نگاه دارد، همچنان می‌تواند ستون همزیستی، فهم متقابل و ثبات فرهنگی این سرزمین باشد.