سیاسی

راهبردهای امریکا در خاورمیانه، بین دموکراسی‌سازی و سلطه‌جویی

نوشته شده توسط admin در تاریخ 10 دلو 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 77

---

نویسنده: روح الیمین روحانی 

در روزهایی که دسترسی به اینترنت محدود شده بود، فرصتی پیش آمد تا کتابی را زیر عنوان «سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه» مطالعه کنم. این کتاب نگاهی عمیق و روشنگرانه به سیاست‌ها و برنامه‌های پشت‌پرده امریکا در این منطقه داشت و نکات مهم و قابل تأملی را مطرح کرده است. بر آن شدم تا بخشی از این مطالب ارزشمند را با شما به اشتراک بگذارم، چون آگاهی از این مسایل برای درک بهتر تحولات جاری در منطقه برای همه‌ی ما بسیار با اهمیت و ضروری پنداشته می‌شود.

سیاست خارجی امریکا در خاورمیانه، به بررسی عمیق و تحلیلی نقش و جایگاه خاورمیانه در راهبرد کلان سیاست خارجی امریکا می‌پردازد و تلاش می‌کند نشان دهد که این منطقه همواره یکی از مهم‌ترین عرصه‌های اعمال قدرت ایالات متحده بوده است. 

نویسنده با رویکردی تحلیلی و انتقادی، سیاست‌های امریکا را نه مجموعه‌ای از تصمیم‌های مقطعی، بل نتیجه ساختار قدرت، منافع راهبردی و محاسبات بلندمدت می‌داند.

 در این چارچوب، خاورمیانه به‌دلیل موقعیت ژیوپلیتیکی، منابع عظیم انرژی و نقش آن در موازنه قدرت جهانی، جایگاهی محوری در اندیشه سیاست‌گذاران امریکایی داشته است؛ موضوعی که پاسخ روشنی به این پرسش می‌دهد که چرا این منطقه به‌صورت دوامدار میدان منازعه قدرت‌های بزرگ باقی مانده است.

در این کتاب تاکید می‌شود که هدف‌های‌ اصلی امریکا در خاورمیانه شامل حفظ امنیت اسراییل، تضمین دسترسی به منابع انرژی، مهار قدرت‌های رقیب و جلوگیری از شکل‌گیری نظم‌های منطقه‌ای مستقل از اراده واشنگتن بوده است. نویسنده نشان می‌دهد که مفاهیمی چون دموکراسی، حقوق بشر و مبارزه با تروریزم اغلب ابزارهای گفتمانی برای مشروعیت‌بخشی به این اهداف مورد استفاده قرار گرفته‌اند، در حالی که در عمل، منافع امنیتی و اقتصادی در اولویت قرار داشته است. به همین دلیل، امریکا در موارد متعددی از حکومت‌های غیردموکراتیک اما همسو با منافع خود حمایت کرده و از این مسیر، زمینه‌های ناپایداری سیاسی و اجتماعی را در منطقه تشدید کرده است.

کتاب با مرور دوره‌های مختلف تاریخی، از جنگ سرد تا دوران پس از یازده سپتامبر و تحولات دهه‌های اخیر، نشان می‌دهد که اگرچه شیوه‌ها و تاکتیک‌های امریکا تغییر کرده‌اند، اما اصول بنیادین سیاست آن در منطقه تا حد زیادی ثابت مانده است. 

جنگ افغانستان به‌عنوان نمونه‌ای از مداخله‌ای که با شعار مبارزه با تروریزم آغاز شد، اما به حضور طولانی‌مدت نظامی و تداوم بی‌ثباتی انجامید، و جنگ عراق نقطه عطفی که فروپاشی ساختار دولت و خلأ قدرت ناشی از آن زمینه‌ساز ظهور گروه‌هایی چون داعش شد، در تحلیل کتاب جایگاه ویژه‌ای دارند. نویسنده نشان می‌دهد که پدیده‌هایی مانند داعش را نمی‌توان جدا از پیامدهای مستقیم این مداخلات نظامی فهم کرد.

در کنار این موارد، کتاب به ابزارهای مختلف سیاست خارجی امریکا از جمله مداخله‌های نظامی مستقیم، تحریم‌های اقتصادی، ایجاد ایتلاف‌های منطقه‌ای و استفاده از ابزارهای دیپلماتیک و رسانه‌ای می‌پردازد و پیامدهای آن‌ها را به‌طور انتقادی بررسی می‌کند. 

از نگاه نویسنده، بسیاری از بحران‌ها و منازعات سیاسی و امنیتی خاورمیانه، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم حاصل همین سیاست‌هاست که به‌جای ایجاد ثبات، به بازتولید بحران و افراط‌گرایی انجامیده‌اند.

خواندن این کتاب برای من، آن هم در چند روزی که به دلیل نبود اینترنت فرصت تمرکز و تأمل بیشتری فراهم شده بود، پاسخی جدی به دغدغه همیشگی ذهنم بود؛ دغدغه‌ای که همواره می‌پرسید چرا خاورمیانه پیوسته صحنه منازعه قدرت‌های بزرگ است و هدف واقعی تجاوزگری‌ها و مداخله‌های امریکا چیست. 

این اثر با ارایه تصویری واقع‌گرایانه و انتقادی از سیاست خارجی امریکا، به خواننده کمک می‌کند تا فراتر از شعارها و روایت‌های رسمی، منطق قدرت و منافع پنهان در پس تصمیمات آمریکا را درک کند و فهمی عمیق‌تر از تحولات پیچیده خاورمیانه به دست آورد.