سیاسی

افغانستان برای عبور از بحران سیاسی و اقتصادی به فهم تاریخ نیاز دارد

نوشته شده توسط admin در تاریخ 12 دلو 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 65

---

نویسنده: روح الله اسلامی

افغانستان برای بیرون رفتن از بحران اقتصادی و سیاسی، نیاز به شعار تازه ندارد؛ بلکه بیش از هر چیز به فهم صادقانه تاریخ خود نیازمند است. تجربه یک قرن اخیر نشان می‌دهد هر زمان قدرت سیاسی از درون جامعه نجوشیده و اقتصاد بر پایه تولید داخلی استوار نبوده، کشور به‌سوی بی‌ثباتی و فروپاشی سوق داده شده است؛ چه در دوران جنگ سرد، چه در دوره مجاهدین و چه پس از سال ۲۰۰۱.

در دوره مجاهدین، با وجود شعارهای دینی و جهادی، اقتصاد ملی شکل نگرفت. افغانستان عملاً به میدان رقابت دولت‌های غربی و استخبارات پاکستان تبدیل شد. هر تنظیم از بیرون تمویل می‌شد و هر منطقه به‌گونه‌ای جداگانه اداره می‌گردید. پول نه از تولید، بلکه از جنگ به‌دست می‌آمد. 

نتیجه این وضعیت، هرج‌ومرج، تخریب شهرها، نابودی زیربناها و از بین رفتن اعتماد مردم به سیاست بود. این تجربه تاریخی نشان داد که بدون دولت مرکزی پاسخگو و بدون اقتصاد داخلی، حتی مقدس‌ترین شعارها نیز نمی‌تواند کشور را نجات دهد.

پس از ۲۰۰۱، این اشتباه بار دیگر تکرار شد، اما با چهره‌ای متفاوت. اقتصاد افغانستان بر کمک خارجی بنا شد، نه بر تولید و خودکفایی. با قطع این کمک‌ها، ساختار اقتصادی فرو ریخت و بحران عمیق‌تر گردید. این واقعیت نشان می‌دهد که مشکل تنها اشخاص یا نظام‌ها نیست؛ بلکه ریشه اصلی بحران در وابستگی و نبود عقلانیت اقتصادی و سیاسی نهفته است.

راه بیرون‌رفت افغانستان، پیش از هر چیز، ایجاد اجماع واقعی ملی است. تاریخ نشان داده هر زمان اقوام و جریان‌ها حذف شده‌اند، کشور به‌سوی جنگ رفته و هر زمان حداقل تفاهم شکل گرفته، ثبات نسبی به‌وجود آمده است. انحصار قدرت، بزرگ‌ترین دشمن آرامش و توسعه به‌شمار می‌رود.

دوم، تمرکز بر اقتصاد واقعی و داخلی است. افغانستان در گذشته با زراعت، تجارت منطقه‌ای و موقعیت ترانزیتی خود زنده بود. احیای زراعت، مدیریت منابع آب، استفاده شفاف از معادن و وصل شدن به بازارهای منطقه‌ای، تنها راه نجات پایدار است. کمک خارجی علاج بحران نیست؛ بلکه صرفاً مسکنی موقتی محسوب می‌شود.

سوم، سیاست خارجی متوازن و عاقلانه ضرورت دارد. تجربه تاریخی نشان داده تکیه بر یک قدرت خارجی، چه در شرق و چه در غرب، کشور را آسیب‌پذیر می‌سازد. تعامل با همه، بدون دشمن‌تراشی و بدون وابستگی، راه تنفس اقتصاد و ثبات سیاسی را باز می‌کند.

چهارم، حاکمیت قانون و بازسازی اعتماد مردم اهمیت اساسی دارد. هیچ کشوری بدون قانون، عدالت و نظم داخلی ساخته نشده است. تجربه کشورهای جنگ‌زده نشان می‌دهد توسعه تدریجی و نظم ملی، از هر ایدئولوژی نجات‌بخش‌تر است.

افغانستان زمانی از بحران بیرون می‌شود که از احساسات عبور کند، تاریخ خود را صادقانه ببیند و منافع ملی را بر منافع گروهی ترجیح دهد. اگر این درس آموخته نشود، نام‌ها عوض می‌شوند؛ اما بحران همچنان تکرار خواهد شد.