سیاسی

مبارزه برای آموزش نیازمند بازنگری و تغییر است

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 16 ثور 1405

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 75

---

نویسنده: دریا نشاط

در حالی‌که محدودیت‌ها بر آموزش در افغانستان وارد پنجمین سال خود شده است، نگرانی‌ها درباره آینده نسل جوان و تغییرات عمیق فکری در میان جوانان و آگاهان افزایش یافته است.

من، در جایگاه یک فعال حقوق زنان و فعال آموزش، از تمامی جنبش‌ها و نهادهای حقوق بشری می‌خواهم این پیام را با جدیت، مسوولیت و درک واقعیت تلخ افغانستان بشنوند.

پنج سال است که ما در برابر دروازه‌های بسته مکتب‌ها و دانشگاه‌های افغانستان ایستاده‌ایم؛ مبارزه کرده‌ایم، فعالیت نموده‌ایم و بارها صدای اعتراض خود را بلند کرده‌ایم تا دروازه‌های آموزش به روی دختران باز شود. اما نتیجه این مبارزه برخلاف انتظار ما بود؛ طالبان نه‌تنها دروازه‌های آموزش را باز نکردند، بلکه با قفل‌های سنگین‌تر آن را بستند.

طالبان از آسیب‌پذیری زنان و دختران به‌گونه‌ای سیستماتیک استفاده کرده‌اند و به‌جای مکتب، کورس‌ها و مدرسه‌های افراطی را برای کودکان و نوجوانان ایجاد کرده‌اند؛ مراکزی که هدف آن‌ها آموزش نیست، بلکه شست‌وشوی مغزی و تربیت فکری در مسیر افراط‌گرایی است.

با نگرانی عمیق باید بگویم که در ولایت پنجشیر و سایر ولایت‌های افغانستان پروژه‌های سازمان‌یافته‌ای جریان دارد که در آن، به نام آموزش و با گرفتن پروژه‌های مختلف برای کودکان و نوجوانان، مدرسه‌ها و مراکز افراطی ساخته می‌شود. این یک واقعیت تلخ است که نسل جوان، به‌جای رفتن به مکتب و دانشگاه، به سمت ساختارهایی سوق داده می‌شود که در آن تفکر آزاد سرکوب و ایدئولوژی افراطی تزریق می‌گردد.

در این پنج سال، من شاهد بوده‌ام که دانش‌آموزانی با استعدادهای درخشان و آینده روشن، امروز در فضایی قرار گرفته‌اند که آزادی اندیشه در آن به‌شدت محدود شده است. حتی برخی از آنان که روزی از آزادی و تغییر سخن می‌گفتند، امروز تحت تاثیر این فضا تغییر مسیر داده‌اند و این یکی از دردناک‌ترین واقعیت‌های این دوره است.

من دانش‌آموزی لایق داشتم که زمانی، وقتی از آزادی و مبارزه زنان با او صحبت می‌کردم، چشمانش برق می‌زد و با اشتیاق می‌گفت: «استاد، من در کنار شما هستم و شما را الگوی خود می‌دانم.» اما در گفت‌وگوهای اخیرم متوجه شدم که مسیر فکری او تا چه اندازه تغییر کرده است؛ تغییری که برای من بسیار دردناک بود.

من با صراحت و نگرانی اعلام می‌کنم که آنچه امروز در افغانستان جریان دارد، تنها بستن مکتب نیست، بلکه شکل‌دهی به یک نسل در مسیر کنترول فکری و افراط‌گرایی است.

همچنین باید به‌صراحت گفته شود که طالبان، به‌جای توجه به وضعیت فقر، بیکاری و بحران معیشتی مردم افغانستان و ارایه راه‌حل‌های عملی برای این مسایل، روزانه تمرکز خود را بر موضوعاتی چون چادر، موی صورت و لباس زنان گذاشته‌اند؛ موضوعاتی که هیچ ارتباطی با اولویت‌های واقعی جامعه ندارد و این نوع برخورد کاملاً اشتباه، غیرمنطقی و انحرافی است.

از همین‌رو، از جنبش‌ها و نهادهای مدافع آموزش و حقوق بشر می‌خواهم با واقع‌بینی کامل، وضعیت را بازنگری کنند. دیگر نمی‌توان تنها با شعار باز شدن دروازه‌های مکتب به مبارزه ادامه داد، در حالی که ساختار جایگزین برای تخریب ذهن نسل جدید در حال گسترش است.

من به این باور رسیده‌ام که اگر در چنین شرایطی دروازه‌های مکتب دوباره هم باز شود، این آموزش در سایه یک نظام سرکوب‌گر، نه رهایی خواهد آورد و نه آزادی؛ بلکه می‌تواند به ابزار کنترول و انحراف فکری تبدیل شود. حتی اگر من مادر یا خواهری باشم، نمی‌توانم با اطمینان آینده فرزندم را در چنین ساختاری به مکتب بسپارم، زیرا آموزش در چنین فضایی آینده را تضمین نمی‌کند، بلکه آن را تهدید می‌کند.

پس ما مبارزین در یک نقطه حساس و تاریخی قرار داریم. زمان آن رسیده است که مسیر و مقصد مبارزه را با شجاعت، آگاهی و واقع‌بینی تغییر دهیم. مبارزه ما نباید محدود به درخواست‌های تکراری باشد؛ بلکه باید به سمت ایجاد یک جبهه منسجم، قوی و هدفمند برای تغییر بنیادین این وضعیت حرکت کند.

مسئله افغانستان امروز تنها آموزش نیست؛ مسئله آینده یک نسل، هویت یک جامعه و سرنوشت یک کشور است.

آنچه امروز در افغانستان در جریان است، یک بحران عمیق و چندبعدی است که فراتر از بسته بودن مکتب‌ها تعریف می‌شود. 

این وضعیت، آینده یک نسل را با خطر جدی مواجه ساخته و نیازمند یک بازنگری اساسی در شیوه مبارزه و رویکرد نهادهای مدافع حقوق بشر است. 

اکنون زمان آن رسیده است که با درک دقیق واقعیت‌ها، راهکارهای عملی، هدفمند و پایدار برای نجات آموزش و حفظ هویت فکری جامعه روی دست گرفته شود؛ در غیر آن، پیامدهای این وضعیت می‌تواند جبران‌ناپذیر باشد.