سیاسی

حجاب اجباری و روایت سازی طالبان در هرات

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 29 جوزا 1405
نویسنده: سیاه‌موی سروری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 45

---

هرات؛ هم‌زمان با بازداشت‌های گسترده زنان به دلیل نوع پوشش، تشدید محدودیت‌ها بر رفتار اجتماعی آنان و انتشار تصاویر تجمع گروهی از زنان نقاب‌پوش در حمایت از سیاست‌های حجاب طا.لبان، بار دیگر این ولایت را به یکی از کانون‌های تنش بر سر حقوق زنان در افغانستان تبدیل کرده است.

خبرگزاری باختر، رسانه رسمی طا.لبان، اخیراً تصاویری از تجمع زنان و دختران با پوشش کامل منتشر کرده که در آن از سیاست‌های حجاب این گروه حمایت شده است. در این تصاویر، شرکت‌کنندگان با شعارهایی چون «حجاب راه سعادت است» و «چادری و حجاب، بیرق عزت زن افغانستانی‌است» دیده می‌شوند. 

با این حال، این رسانه هیچ اطلاعاتی درباره زمان دقیق، مکان برگزاری، شمار شرکت‌کنندگان و هویت سازمان‌دهندگان این گردهمایی ارایه نکرده است.

این تجمع در حالی صورت گرفته که مناب محلی و گزارش‌های پیشین از تشدید برخورد نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان با زنان در سطح شهر هرات خبر داده‌اند. بر اساس این گزارش‌ها، ده‌ها زن در روزهای اخیر به اتهام رعایت نکردن حجاب مورد نظر طالبان بازداشت و به مکان‌های نامعلوم منتقل شده‌اند. این اقدامات واکنش‌های گسترده‌ای را در میان شهروندان و نهادهای حقوق بشری به دنبال داشته است.

در پی این بازداشت‌ها، شماری از اعتراضات پراکنده در هرات شکل گرفت که در برخی موارد با مداخله نیروهای امنیتی طالبان و استفاده از خشونت همراه بوده است. گزارش‌های منتشرشده از منابع محلی و رسانه‌های بین‌المللی حاکی از آن است که در جریان سرکوب این تجمعات، دست‌کم یک نفر کشته و چندین تن دیگر زخمی شده‌اند.

در واکنش به وضعیت موجود، شورای علمای شیعه افغانستان نیز با انتشار بیانیه‌ای از نحوه برخورد نیروهای طالبان انتقاد کرده و خواستار پرهیز از اقدامات خشونت‌آمیز شده است. این شورا تأکید کرده است که مدیریت اعتراضات باید به گونه‌ای باشد که از تشدید بحران اجتماعی جلوگیری شود و حقوق شهروندان نقض نگردد.

در سوی دیگر، مقام‌های طالبان در هرات از سیاست‌های سخت‌گیرانه در زمینه پوشش زنان دفاع کرده‌اند. به گفته نوراحمد اسلام‌جار، والی طالبان در هرات، اجرای دستورالعمل حجاب نتیجه مشورت‌های گسترده بوده و به شکل فراگیر در سطح ولایت تطبیق خواهد شد. این موضع‌گیری نشان می‌دهد که سیاست پوشش، همچنان یکی از محورهای اصلی رویکرد حکومت طالبان در قبال زنان باقی مانده است.

با وجود این موضع‌گیری‌ها، انتشار تصاویر تجمع زنان حامی طالبان پرسش‌های جدی را درباره ماهیت این گردهمایی مطرح کرده است. در شرایطی که چهره‌ها پوشیده است و هیچ امکان شناسایی مستقل وجود ندارد، برخی ناظران نسبت به میزان خودجوش بودن این تجمع ابراز تردید کرده‌اند. در فضای محدود رسانه‌ای افغانستان، چنین ابهام‌هایی زمینه شکل‌گیری روایت‌های متضاد را تقویت می‌کند.

در یک سوی این روایت‌ها، طالبان تلاش می‌کنند نشان دهند بخشی از زنان از سیاست‌های آنان حمایت می‌کنند. در سوی دیگر اما، منتقدان می‌گویند این تصویرسازی‌ها نمی‌تواند واقعیت گسترده محدودیت‌ها، بازداشت‌ها و حذف تدریجی زنان از عرصه عمومی را پنهان کند.

آنچه در هرات در حال وقوع است، تنها یک بحث درباره نوع پوشش نیست؛ بلکه بازتاب یک منازعه عمیق‌تر بر سر حق انتخاب، حق حضور اجتماعی و حق روایت در جامعه‌ای است که زنان در آن با محدودیت‌های بی‌سابقه مواجه‌اند. در چنین فضایی، هر تصویر رسمی یا هر تجمع سازمان‌یافته، به سرعت در میدان رقابت روایت‌ها قرار می‌گیرد؛ میدانی که در آن، واقعیت اجتماعی و روایت سیاسی دائماً در حال تقابل‌اند.