سیاسی

نقش پابلو اسکوبار افغانی (حاجی بشیر نورزی) در استخراج معادن افغانستان

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 7 سرطان 1405
نویسنده: شاه‌پور نایب‌زاده

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 73

---

بشیر نورزی، بزرگ‌ترین قاچاقچی مواد مخدر افغانستان، زمانی در حال سپری کردن دوران محکومیت حبس ابد خود در زندان‌های امریکا بود. اکنون او به یکی از کلیدی‌ترین چهره‌ها در گسترش روابط میان چین و طا-لبان تبدیل شده‌است. 

یکی از سلاطین مواد مخدر افغانستان که امپراطوری قاچاق مواد مخدر او سال‌ها به تامین مالی جنگ طولانی‌مدت طا.لبان در افغانستان کمک کرده و در قبال آزادی یک جاسوس امریکایی از زندان‌های این کشور آزاد شده، اکنون مشغول تجارت با چینی‌ها است.

بشیر نورزی، یکی از دوستان نزدیک رهبر طا-لبان، قراردادهای همکاری مشترکی را با شرکت‌های چینی در افغانستان منعقد کرده و توانسته دو قرارداد معدنی پرسود را در این کشور به امضا برساند؛ قراردادهایی که به گفته منابع معدنی و امنیتی، چیزی بیش از عملیات‌های رانتی برای کسب ثروت نیستند و هیچ تاثیری در توسعه این کشور جنگ‌زده ندارند.

«پابلو اسکوبار افغانستان» اکنون سرگرم تجارت با چین است. کارتل‌های چند میلیارد دالری تولید و صادرات هیرویین طالبان دهه‌ها بازار جهانی را تحت سلطه خود داشتند. پیش از زندانی شدن، نورزی متولی اصلی تجارت هیرویین افغانستان بود و گاهی از او به عنوان «پابلو اسکوبار افغانستان» یاد می‌شد. 

نورزی، به‌عنوان یکی از افراد اصلی حلقه نزدیکان هیبت‌الله آخوندزاده، رهبر فعلی طالبان، در سپتامبر ۲۰۲۲ و در قالب توافقی با دولت بایدن، در قبال آزادی مارک فرریکس، تفنگدار سابق نیروی دریایی امریکا، آزاد شد.

به گفته یک منبع آگاه که نخواست نامش فاش شود، نورزی همچنین رابطه نزدیکی با وزیر خارجه طا-لبان، امیرخان متقی، دارد که قراردادهای نفتی را در انحصار خود دارد. شرکت نورزی یک قرارداد اکتشافی برای مطالعه منابع هیدروکربوری در نزدیکی آمودریا، رودخانه مرزی افغانستان با ازبکستان و تاجیکستان، در اختیار دارد. این منبع مطلع افزود: «آن‌ها (طالبان) بسیار به نورزی قرض‌دار هستند.»

برنامه‌های بلندمدت چین برای استفاده از منابع غنی معدنی افغانستان، که با نیاز طالبان برای به‌دست آوردن منابع مالی و شناسایی بین‌المللی همزمان شده، موجب شده تا حاکمان جدید افغانستان به بخشی از مشروعیت بین‌المللی مورد نیاز خود دست یابند. از زمان در اختیار گرفتن کنترول افغانستان در آگست ۲۰۲۱، این گروه به دنبال دسترسی به منابع مالی از راه‌های مختلف، از جمله کمک‌های بشردوستانه، بوده‌است. 

روابط طولانی طا-لبان با حزب کمونیست چین از زمان بازگشت آن‌ها به قدرت به کمک این گروه آمده و قراردادهای منعقدشده با شرکت‌های چینی برای بهره‌برداری از منابع معدنی این کشور، صدها میلیون دالر را روانه خزانه طا-لبان کرده‌است.

انگیزه چین برای ارتباط نزدیک با طالبان فراتر از دسترسی به مواد معدنی استراتژیک است. افغانستان جایگاه مهمی در نقشه راه توسعه برنامه زیرساخت‌های جهانی «ابتکار کمربند و جاده» چین دارد و قرار است از طریق جاده و ریل، محصولات تولیدی چین از راه افغانستان به بازارهای آسیای میانه و اروپا برسند.

پکن همچنین فن‌آوری‌ها و تجهیزات جاسوسی پیشرفته را در اختیار طالبان قرار داده که هم به این گروه کمک می‌کند دشمنان و رقبای خود را بهتر رهگیری کند و هم آژانس‌های امنیتی چین از این طریق بتوانند ایغورهایی را که از حمایت طالبان برخوردارند، شناسایی کنند. 

اعضای جنبش اسلامی ترکستان شرقی، که یک گروه ضدچینی است، یکی از گروه‌های وابسته به طالبان به شمار می‌رود و این گروه نمی‌تواند اعضای آن را به‌صورت یک‌جانبه به چین تحویل دهد؛ زیرا به احتمال زیاد در آن کشور با مجازات اعدام روبه‌رو خواهند شد.

چالش‌های امنیتی ناشی از بازگشت طالبان به قدرت در کشورهای همسایه افغانستان، از جمله چین، نیز پدیدار شده‌است. چین، با وجود نزدیک نگه داشتن طا-لبان به خود در طی دهه‌های متمادی، به‌طور کامل از افراط‌گرایی این گروه در امان نمانده‌است. 

اتباع و نهادهای چینی در گذشته، هم در افغانستان و هم در پاکستان، هدف حمله‌های طالبان قرار گرفته‌اند. این در حالی است که چینی‌ها در پاکستان میلیاردها دالر در پروژه‌های کمربند و جاده سرمایه‌گذاری کرده و وام‌هایی را در اختیار دولت این کشور قرار داده‌اند.

بازگشت نورزی به فعالیت‌های اقتصادی، این‌بار در قالب اکتشافات معدنی، یادآور این موضوع است که فساد همواره عنصر اصلی فعالیت‌های بخش معدن افغانستان بوده‌است. برای دهه‌ها، مردم افغانستان این سخن را از زبان مقام‌ها شنیده‌اند که منابع عظیم معدنی، از زغال‌سنگ گرفته تا مس، آهن و فلزات گران‌بها نظیر لیتیوم، مرمر و طلا، روزی کشورشان را به خوشبختی و سعادت خواهد رساند. اما جنگ ۲۰ ساله و نبود زیرساخت‌های کافی سبب شده تا بازیگران بزرگ از این بازار اجتناب کنند و طالبان نیز با استفاده از حربه خشونت بر تاراج گسترده منابع افغانستان سرپوش بگذارند.

با این حال، همسایگان افغانستان بارها ثابت ساخته‌اند که منافع خود را مهم‌تر از امنیت، رفاه و پیشرفت افغانستان می‌دانند و از اشخاصی همچون حاجی بشیر نورزی و دیگران برای رسیدن به اهداف خود استفاده می‌کنند.