سیاسی

کانکور ۱۴۰۵؛ چهارمین سال رقابت بدون حضور دختران

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 16 سرطان 1405
نویسنده: سیاه‌موی سروری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 51

---

اعلام نتایج کانکور ۱۴۰۵ تنها پایان یک رقابت علمی میان هزاران داوطلب پسر نبود. این رویداد بار دیگر تصویری از تغییرات عمیق در نظام آموزشی افغانستان ارایه کرد. چهار سال پس از محرومیت دختران از آموزش متوسطه و تحصیلات عالی، بزرگ‌ترین آزمون ورود به دانشگاه‌ها بدون حضور آنان برگزار شد. وضعیتی که به باور کارشناسان، پیامدهای آن از مرزهای آموزش فراتر می‌رود و بر آینده اجتماعی و اقتصادی کشور اثر خواهد گذاشت.

اداره ملی امتحانات طا-لبان روز دوشنبه ۱۵ سرطان اعلام کرد که حدود ۱۲۰ هزار داوطلب در کانکور ۱۴۰۵ شرکت کرده‌اند. بر اساس معلومات این اداره، ۷۴ هزار و ۵۰۰ تن به دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی راه یافته‌اند. راشد، دانش‌آموز ولایت پروان، با کسب ۳۶۰ نمره کامل، مقام نخست عمومی این آزمون را به دست آورده است.

با وجود موفقیت شماری از داوطلبان، نبود دختران در این آزمون به مهم‌ترین ویژگی کانکورهای سال‌های اخیر تبدیل شده است. پس از ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و بسته شدن دروازه دانشگاه‌ها به روی آنان، حضور زنان در روند ورود به تحصیلات عالی افغانستان متوقف شده است.

کارشناسان آموزشی می‌گویند این تغییر تنها کاهش شمار داوطلبان دختر نیست، بلکه نشانه دگرگونی گسترده در مسیر تربیت نیروی متخصص در افغانستان است. در سال‌های گذشته، هزاران دختر در رشته‌هایی مانند طب، انجنیری، حقوق و علوم اجتماعی راه یافتند و بخشی از نیروی علمی و تخصصی کشور را تشکیل دادند. ادامه محرومیت آنان می‌تواند در سال‌های آینده کمبود متخصصان زن در بخش‌های مهم جامعه را افزایش دهد.

پیش از اعمال این محدودیت‌ها، دختران حضور پررنگی در رقابت‌های علمی افغانستان داشتند. در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، رتبه نخست عمومی کانکور به دختران رسید. این موفقیت‌ها نشان داد که زنان افغانستان در صورت دسترسی به آموزش، توان رقابت در بالاترین سطح علمی را دارند.

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) افغانستان را تنها کشور جهان می‌داند که دختران در آن از آموزش متوسطه و تحصیلات عالی محروم هستند. سازمان ملل و صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) نیز هشدار داده‌اند که میلیون‌ها دختر افغانستانی از ادامه آموزش بازمانده‌اند و ادامه این وضعیت، بازگشت آنان به نظام آموزشی را دشوارتر خواهد کرد.

محرومیت دختران از آموزش، پیامدهایی گسترده‌تر از بخش معارف و تحصیلات عالی دارد. کارشناسان باور دارند که این وضعیت می‌تواند بر نظام صحی، بازار کار، خدمات اجتماعی و روند توسعه کشور تاثیر بگذارد. جامعه‌ای که بخشی بزرگ از جوانان خود را از آموزش بازمی‌دارد، در سال‌های آینده با کمبود نیروی متخصص و کاهش ظرفیت‌های علمی روبه‌رو خواهد شد.

در کنار حذف دختران از آموزش عالی، وضعیت دانشگاه‌های افغانستان نیز با چالش‌های دیگری مواجه شده است. شماری از استادان و کارشناسان آموزشی از مهاجرت استادان، کاهش ارتباطات علمی با دانشگاه‌های خارجی، محدود شدن فعالیت‌های پژوهشی و تغییر در برخی برنامه‌های درسی ابراز نگرانی کرده‌اند.

به باور آنان، کیفیت آموزش عالی تنها به شمار دانشگاه‌ها و دانشجویان وابسته نیست. فضای علمی، حضور استادان متخصص، آزادی پژوهش و تنوع دیدگاه‌ها نیز نقش اساسی در رشد دانشگاه‌ها دارد. کاهش این عوامل می‌تواند جایگاه علمی نهادهای تحصیلات عالی را در سال‌های آینده با دشواری‌های بیشتری روبه‌رو سازد.

کانکور ۱۴۰۵ در چنین شرایطی تصویری از یک نظام آموزشی در حال تغییر را نشان می‌دهد. این آزمون برای هزاران جوان پسر مسیر تازه‌ای را آغاز کرده است، اما هم‌زمان یادآور میلیون‌ها دختری است که از ادامه مسیر آموزشی خود بازمانده‌اند. نبود آنان در این رقابت علمی، پرسشی بزرگ درباره آینده آموزش و توسعه افغانستان ایجاد کرده است.

این در حالی‌است که پیش از سال ۱۴۰۰، حضور زنان در مکاتب و دانشگاه‌های افغانستان رو به افزایش بود و هزاران زن در بخش‌های علمی و تخصصی وارد جامعه می‌شدند. اکنون هر بار که نتایج کانکور اعلام می‌شود، در کنار نام‌های پذیرفته‌شدگان، جای خالی دخترانی نیز دیده می‌شود که امکان حضور در این رقابت را از دست داده‌اند.