سیاسی

از پنجشیر تا جهان؛ روایت سندی گال از احمدشاه مسعود

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 17 سرطان 1405
نویسنده: امیر آریایی

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 57

---

این روزها با وجود دغدغه‌های فراوان زندگی، کتاب «ناپلئون افغانستان؛ برگی از زندگی احمدشاه مسعود» که توسط سندی گال، روزنامه‌نگار، نویسنده و گزارشگر بریتانیایی نوشته شده است، می‌خوانم.

سندی گال بیشتر به دلیل گزارش‌هایش از جنگ‌ها و بحران‌های بین‌المللی، به‌ویژه در افغانستان، شناخته می‌شود. او سال‌ها در افغانستان گزارشگری کرده و در دوران جنگ با شوروی چندین بار با احمدشاه مسعود دیدار و مدتی در کنار او حضور داشته است.

او در این کتاب، علاوه بر خاطرات شخصی خود، از یادداشت‌های احمدشاه مسعود و گفت‌وگو با نزدیکانش نیز استفاده کرده است.

این کتاب درباره زندگی دو قهرمان است؛ قهرمان اصلی کتاب احمدشاه مسعود، قهرمان ملی کشور، و دیگری خودِ سندی گال است.

ملاقات با مسعود زندگی گال را دگرگون می‌کند. گال مردی ایده‌آل، اسکاتلندی، بلند قامت، باوقار، شجاع و رمانتیک بود. ورود او به پنجشیر، همانند دقت و تامل دیتریش فیشر-دیسکاو در آثار شوبرت و گوته بود. مناظر طبیعی افغانستان او را به یاد اسکاتلند می‌انداخت.

مسعود به اندازه‌ای جوان بود که می‌توانست پسر او باشد؛ قهرمانی که به نظر می‌رسید با تمام تار و پودش سزاوار این نام است. گال در سنی که بسیاری از همسالانش به دنبال بازنشستگی بودند، در افغانستان و در پی یافتن مسیر زندگی‌اش برای باقی عمر خود بود.

گال نمادی از نوع‌دوستی با مردم افغانستان است. او این کتاب را در ۹۳ سالگی نوشته و شرح زندگی ماجراجویانه خود در سفر پیاده به افغانستان، چهل سال پیش، را بازگو کرده است. سندی گال همواره پشت عظمت مسعود پنهان مانده است. اگر به افغانستان سفر کنید، پس از خروج از فرودگاه کابل، تصویری بزرگ از مسعود جلوه خواهد کرد.

اصلی‌ترین خیابان ورودی شهر به نام مسعود نام‌گذاری شده و هر سال برای گرامی‌داشت یاد او جشن بزرگ ملی برگزار می‌شود. او بر فراز خاک مادری‌اش و در مکانی اندک بزرگ‌تر از مقبره کوروش آرام گرفته است.

او قهرمان ملی افغانستان است. نیروهای شوروی او را دشمنی تحسین‌برانگیز می‌دانستند. او علی‌رغم حمایت بسیار محدود بین‌المللی، توانست هشت سال در برابر چندین حمله نیروهای شوروی مقاومت کند. مسعود، ترسناک‌ترین دشمن طالبان بود و در نهایت با خدعه و نیرنگ، پیش از یازدهم سپتامبر ترور شد.

مسعود یک فرمانده و قهرمان چالش‌آفرین برای عصر مدرن است. او گاندی یا مارتین لوتر کینگ نیست؛ تمام زندگی‌اش را از ۲۲ سالگی به عنوان یک فرمانده چریک مجاهد، وقف جنگ و نبرد کرد. 

هنگامی که در جنبش اسلامی دانشجویی در کنار برخی از بدنام‌ترین و افراطی‌ترین چهره‌های جنگ داخلی این کشور قرار گرفت، پارادوکس‌ها و تنش‌های متعددی در داستان زندگی‌اش از همان ابتدا نمایان شد.

مسعود یک جنگ‌سالار نبود. او در مدت ۲۵ سال، بهترین الگوی رهبری و حکمرانی خوب بود و فراتر از آن، شخصیت اخلاقی منحصربه‌فردی نسبت به دیگر فرماندهان از خود به نمایش گذاشت. 

او هیچ‌گاه از الگوی مبتنی بر توطئه ماکیاولیستی حکمتیار در همکاری با پاکستان و کشتار داخلی پیروی نکرد؛ از وحشیگری یا افراط‌گرایی سیاف نیاموخت و همچون طالبان پناه القاعده نشد.

در حالی که دیگر فرماندهان مشغول جذب حامیان خارجی بودند، او در طول اشغال افغانستان در این کشور ماند و به ساده‌ترین شکل ممکن در دره پنجشیر زندگی کرد. نیروهای تحت امر او نسبت به سایر نیروها منظم‌تر و حرفه‌ای‌تر بودند. 

او همواره از سرویس اطلاعاتی پاکستان فاصله می‌گرفت و برخلاف دیگر فرماندهان، بر حفاظت از غیرنظامیان تاکید داشت. او شخصی سخت‌گیر و فسادناپذیر بود و تصویری بسیار مترقی و باورپذیرتر از افغانستان دموکراتیک و چندقومی ارایه می‌داد.

در این کتاب از تردیدها و دلواپسی‌های مسعود می‌خوانیم؛ از این‌که در اوج استیصال از خود می‌پرسد آیا می‌توان ادامه داد و تاب آورد، از لحظات شرمندگی در برابر اجبار خانواده به ترک وطن، از فقدان «حس بیهودگی» در او و این‌که چگونه در برابر دشمنانش نیز عادلانه سخن می‌گفت.

شما نیز اگر فرصت کردید، این کتاب را مرور کنید و بخوانید تا بیشتر با جنبه‌های زندگی این قهرمان بزرگ و نامدار آشنا شوید؛ قهرمانی که ده‌ها جلد کتاب به زبان‌های مختلف جهان درباره کارنامه‌های ارزشمند و مبارزات خستگی‌ناپذیرش به چاپ رسیده است.

آرزو دارم بتوانم در فرصت‌های موجود، بریده‌هایی از این کتاب را نشر کنم تا دوستان و عزیزان بخوانند و استفاده کنند.