سیاسی

یفتل پایین؛ آغاز یک چالش تازه برای طالبان یا ظهور یک حرکت کوتاه‌مدت؟

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 26 سرطان 1405
نویسنده: تحریریه ثانیه

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 35

---

عملیات چندساعته جبهه تازه‌ظهور در ولسوالی یفتل پایین بدخشان، اگرچه از نگاه نظامی تغییر بزرگی در معادلات قدرت ایجاد نکرد، اما از منظر سیاسی و امنیتی، نشانه‌ای از افزایش شکاف میان رژیم طالبان و بخش‌هایی از جامعه محلی در این ولایت تلقی می‌شود.

جبهه سپاهیان میهن، با حمله به مرکز ولسوالی یفتل پایین توانست برای مدتی کنتر‌ول این منطقه را در دست گیرد، نیروهای طالبان را خلع سلاح کند و تجهیزات نظامی به‌دست‌آمده را به نمایش بگذارد. این نخستین حضور علنی این گروه بود؛ گروهی که تا پیش از این نامی از آن در میان مخالفان مسلح طالبان مطرح نبود.

اما اهمیت این رویداد بیشتر از آنکه به نتیجه نظامی عملیات مربوط باشد، به پیام سیاسی آن بازمی‌گردد: بدخشان همچنان ظرفیت شکل‌گیری جریان‌های جدید مخالف طالبان را دارد.

اطلاعات موجود درباره ساختار «سپاهیان میهن» محدود است، اما منابع محلی می‌گویند این جریان از ترکیبی از باشندگان بدخشان، فعالان محلی و شماری از نیروهای پیشین امنیتی تشکیل شده است.

اعضای این گروه، دلیل روی آوردن به مبارزه مسلحانه را فشارهای سیاسی و اجتماعی طالبان عنوان می‌کنند. آنان مدعی‌اند که هدف‌شان ایجاد یک حرکت محلی برای مقابله با آنچه سرکوب و بی‌عدالتی می‌خوانند، است.

با این حال، نبود اطلاعات روشن درباره فرماندهی، منابع مالی، شمار نیروها و برنامه سیاسی این گروه، پرسش‌هایی را درباره میزان دوام و توانایی آن ایجاد کرده است.

از نظر برخی آگاهان و کارشناسان امور نظامی، نخستین اقدام «سپاهیان میهن» بیشتر یک موفقیت نمادین بود تا یک پیروزی استراتژیک.

معین اسلام‌پور، از نظامی مجرب کشور، می‌گوید اصل مقاومت و جسارت نیروهای این گروه قابل توجه است، اما انتخاب هدف و شیوه اجرای عملیات با اصول جنگ‌های چریکی همخوانی نداشته است.

به باور اسلام‌پور، یفتل پایین از نظر نظامی موقعیت تعیین‌کننده‌ای ندارد و این گروه بدون داشتن عقبه امن، مسیر خروج دشواری را انتخاب کرده است. او هشدار داده که نگهداشتن نیروهای تازه‌کار در چنین شرایطی می‌تواند آنان را در برابر عملیات‌های تلافی‌جویانه طالبان آسیب‌پذیر کند.

این دیدگاه نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین آزمون «سپاهیان میهن» نه آغاز یک عملیات، بلکه توانایی سازمان‌دهی، حفظ نیروها و تبدیل شدن از یک حرکت اعتراضی به یک ساختار نظامی منظم خواهد بود.

انتخاب بدخشان برای ظهور یک گروه تازه، تصادفی نیست. این ولایت به دلیل موقعیت جغرافیایی، ساختار اجتماعی پیچیده و سابقه فعالیت مخالفان مسلح طالبان، همواره یکی از مناطق حساس افغانستان بوده است.

در سال‌های گذشته، گروه‌های مخالف طالبان در این ولایت عملیات‌های پراکنده انجام داده‌اند. اکنون ورود یک جریان جدید نشان می‌دهد که میدان مخالفت مسلحانه در بدخشان در حال متنوع شدن است.

همزمان، نارضایتی‌های محلی، اختلاف میان برخی نیروهای طالبان و باشندگان منطقه، حضور نیروهای غیرمحلی طالبان و مناقشه بر سر منابع طبیعی، شرایطی ایجاد کرده که می‌تواند زمینه جذب نیرو برای گروه‌های مخالف را فراهم کند.

طالبان با یک چالش امنیتی در حال تغییر روبه‌رو است

واکنش طالبان به تحولات بدخشان نشان می‌دهد که این گروه خطر گسترش نارضایتی‌ها را جدی گرفته است. افزایش حضور نظامی، سفر مقام‌های ارشد دفاعی طالبان به این ولایت و اکنون راه اندازی بازرسی‌های خانه‌به‌خانه در یفتل‌ بدخشان، بخشی از تلاش برای کنترول وضعیت ارزیابی می‌شود.

اما تجربه یفتل پایین نشان داد که افزایش نیروهای نظامی به تنهایی نمی‌تواند همه مشکلات امنیتی را حل کند. در مناطقی مانند بدخشان، عوامل اجتماعی و سیاسی نقش مهمی در شکل‌گیری بحران‌های امنیتی دارند.

«سپاهیان میهن» هنوز برای تبدیل شدن به یک بازیگر مهم نظامی فاصله زیادی دارد. این گروه با چالش‌هایی مانند کمبود تجربه، نبود ساختار مشخص و محدودیت منابع روبه‌رو است.

اما اهمیت ظهور آن در چیز دیگری است: این گروه نشان می‌دهد که در برخی مناطق افغانستان، مخالفت با طالبان تنها به جریان‌های شناخته‌شده محدود نمانده و امکان شکل‌گیری حرکت‌های جدید نیز وجود دارد.

بنابراین، عملیات یفتل پایین را نمی‌توان تنها یک درگیری محلی دانست؛ این رویداد می‌تواند نشانه‌ای از مرحله تازه‌ای در روابط میان طالبان و جوامع ناراضی در شمال‌شرق افغانستان باشد.