سیاسی

پشت‌پرده پرونده حسیب پنجشیری؛ اتهام‌های جنایی و روایت‌های متضاد

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 7 سنبله 1405
نویسنده: دریا نشاط

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 156

---

حسیب پنجشیری، مشهور به «حسیب قوای مرکز»، از فرماندهان شناخته‌شده جبهه مقاومت ملی افغانستان بود که زندگی نظامی و امنیتی‌اش با تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان در دو دهه اخیر گره خورده بود. 

درباره گذشته او، به‌ویژه فعالیت‌هایش در سال‌های حکومت جمهوری، روایت‌های متفاوتی وجود دارد؛ مقام‌های وقت حکومت او را به ارتکاب برخی جرایم متهم می‌کردند، اما خودش و شماری از نزدیکانش این اتهام‌ها را رد کرده و آن‌ها را ناشی از اختلافات سیاسی و قومی می‌دانستند.

تولد و سال‌های نخست زندگی

حسیب پنجشیری در ۲۸ جنوری ۱۹۹۲ در روستای آبدره ولایت پنجشیر به دنیا آمد. او بخش مهمی از دوران کودکی و جوانی خود را در پنجشیر سپری کرد و بعدها برای ادامه فعالیت‌های نظامی و امنیتی به کابل رفت.

پنجشیر، زادگاه حسیب، از مناطق مهم شمال افغانستان و یکی از مراکز تاریخی فعالیت‌های سیاسی و نظامی در این کشور به شمار می‌رود. حسیب نیز بعدها مسیر زندگی خود را در همین فضای امنیتی ادامه داد و وارد ساختار نیروهای امنیتی افغانستان شد.

ورود به نیروهای امنیتی

حسیب پنجشیری در سال‌های جوانی وارد ساختار امنیتی افغانستان شد و بر اساس اطلاعات منتشرشده، در بخش‌های ویژه نیروهای امنیت ملی فعالیت کرد. او در این دوره در ماموریت‌های مختلف امنیتی حضور داشت و به‌تدریج در میان نیروهای امنیتی شناخته شد.

با این حال، در سال‌های پایانی فعالیت او در ساختار امنیتی جمهوری، نامش با اتهام‌های جنایی و اختلاف با برخی نهادهای امنیتی گره خورد؛ موضوعی که بعدها به یکی از بخش‌های بحث‌برانگیز زندگی او تبدیل شد.

روایت یک فرمانده پیشین حوزه‌های امنیتی کابل

یک فرمانده پیشین حوزه‌های امنیتی کابل که می‌گوید در جریان بررسی پرونده‌های جنایی آن دوره قرار داشته، روایت متفاوتی از اتهام‌های مطرح‌شده علیه حسیب پنجشیری ارایه می‌کند. این فرمانده در مصاحبه با خبرگزاری ثانیه می‌گوید که در سال ۲۰۱۸، رهبری وزارت امور داخله تصمیم گرفت برای شناسایی افراد متهم به ارتکاب جرایم در کابل اقدام گسترده‌ای انجام دهد. 

بر اساس این تصمیم، به ۱۷ حوزه امنیتی شهر هدایت داده شد تا افراد متهم به جرم را شناسایی و برای بررسی بیشتر به ریاست‌های تحقیقاتی معرفی کنند.

به گفته او، حوزه‌های امنیتی مکلف بودند افراد متهم به جرم را در ساحه مربوط شناسایی و بازداشت کنند، برای آنان پرونده تشکیل دهند و سوابق جرمی‌شان را مورد بررسی قرار دهند. در همین چارچوب، از هر ۱۷ حوزه امنیتی درباره سوابق و جرایم افراد مورد نظر استعلام گرفته شد.

این فرمانده پیشین می‌گوید نتایج بررسی‌ها نشان داد که چند حوزه تنها مواردی از «اخلال نظم عامه» را گزارش کرده بودند و در بررسی‌های انجام‌شده، هیچ قضیه مشخص قتل یا سرقت که به حسیب پنجشیری ارتباط داشته باشد، به دست نیامد.

او همچنین مدعی است که در جریان این بررسی‌ها، هیچ فردی عریضه رسمی و مشخصی علیه حسیب پنجشیری به اتهام قتل یا سرقت ثبت نکرده بود.

این مقام امنیتی پیشین می‌گوید: در پی تحقیقات، چند حوزه صرف اخلال نظم عامه را گزارش دادند و هیچ نوع قضیه قتل و یا سرقت پیدا نشد و وجود نداشت. هیچ فردی عریضه رسمی ثبت نکرده بود.

به گفته او، با وجود پیگیری‌های حوزه‌های امنیتی، وزارت امور داخله و فرماندهی پولیس اسناد مشخصی درباره اتهام‌های سنگین علیه حسیب در اختیار حوزه‌ها قرار ندادند. او ادعا می‌کند که پس از آن، شماری از مقام‌های وزارت امور داخله و فرماندهی پولیس، بدون ارایه اسناد مشخص، جرایم مختلف را به حسیب نسبت می‌دادند.

این فرمانده پیشین همچنین مدعی است که تعصب‌های قومی در مطرح‌شدن این اتهام‌ها نقش داشته است. او می‌گوید: بعداً وزارت داخله و فرماندهی، به خاطر تعصبات قومی، هر نوع جنایت را به نام حسیب ختم می‌کردند، در حالی که هیچ مدرکی علیه آن وجود نداشت.

اتهام‌های حکومت جمهوری

با این حال، روایت این فرمانده پیشین تنها یکی از روایت‌های موجود درباره پرونده حسیب پنجشیری است و با روایت رسمی حکومت جمهوری افغانستان در آن زمان تفاوت دارد. 

برخی مقام‌های وزارت امور داخله در آن دوره، حسیب را به چند مورد قتل و جرایم دیگر متهم کرده بودند. در مارچ ۲۰۱۹، نیروهای امنیتی برای بازداشت او به پنجشیر رفتند، اما این عملیات به درگیری میان نیروهای دولتی و افراد مسلح وابسته به حسیب انجامید و او بازداشت نشد.

حسیب نیز اتهام‌های مطرح‌شده علیه خود را رد می‌کرد و مدعی بود که پس از بروز اختلاف با برخی نهادهای امنیتی و مخالفت با دستورهای مشخص، هدف پیگرد قرار گرفته است.

به این ترتیب، درباره فعالیت‌های حسیب پنجشیری در سال‌های حکومت جمهوری دست‌کم دو روایت متفاوت مطرح است: روایت رسمی حکومت وقت که او را به جرایم جنایی متهم می‌کرد و روایت دیگر که این اتهام‌ها را فاقد اسناد کافی و متاثر از اختلافات سیاسی و قومی می‌داند.

پس از سقوط جمهوری

پس از سقوط حکومت جمهوری در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، حسیب پنجشیری به نیروهای مخالف طالبان پیوست و فعالیت نظامی خود را در جبهه مقاومت ملی افغانستان ادامه داد. او در جریان درگیری‌ها در پنجشیر و مناطق شمالی افغانستان به یکی از فرماندهان شناخته‌شده این جبهه تبدیل شد و در میان نیروهای مقاومت با نام «حسیب قوای مرکز» شهرت یافت. 

تصاویر و ویدیوهای منتشرشده از حضور او در مناطق کوهستانی پنجشیر و دیگر مناطق شمالی افغانستان نیز به شناخته‌شدن بیشتر او در میان هواداران مقاومت کمک کرد.

آخرین نبرد

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در آگست ۲۰۲۶، حسیب پنجشیری در جریان درگیری با نیروهای طالبان در شمال سالنگ کشته شد. جبهه مقاومت ملی افغانستان نیز کشته‌شدن او را تایید کرد و پس از آن گزارش‌هایی درباره انتقال پیکر او به خانواده‌اش منتشر شد.

با مرگ حسیب قوای مرکز، نام او بار دیگر در رسانه‌ها مطرح شد؛ این بار نه تنها به‌عنوان یکی از فرماندهان مقاومت مسلحانه علیه طالبان، بلکه به‌عنوان چهره‌ای که درباره گذشته امنیتی و اتهام‌های جنایی واردشده علیه او، روایت‌های متفاوتی وجود دارد.

زندگی حسیب پنجشیری از روستای آبدره در پنجشیر آغاز شد، در ساختارهای امنیتی جمهوری ادامه یافت، با اتهام‌ها و اختلافات امنیتی وارد مرحله‌ای پرتنش شد و پس از سقوط جمهوری به میدان‌های نبرد با طالبان کشیده شد؛ مسیری که سرانجام در شمال سالنگ پایان یافت.