سیاسی

افغانستان در پاییز ۲۰۲۶؛ موج بازگشت مهاجران، تنش با پاکستان و تداوم بحران حقوق بشر

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 2 میزان 1405
نویسنده: ذبیح‌الله یاسینی

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 67

---

پنج سال پس از بازگشت طا.لبان به قدرت، افغانستان در پاییز ۲۰۲۶ با چند بحران هم‌زمان روبه‌رو است. بازگشت جمعی و گسترده مهاجران از کشورهای همسایه، مشکلات اقتصادی، محدودیت‌های حقوق بشری و افزایش تنش با پاکستان، فشار بر مردم را بیشتر کرده است. آمار سازمان ملل نشان می‌دهد که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون بیش از ۱.۲۲ میلیون افغانستانی از کشورهای مختلف به افغانستان بازگشته‌اند. 

بر اساس تازه‌ترین داده‌های UNHCR و IOM، تا ۲۲ سپتامبر حدود ۷۰۵ هزار تن از پاکستان و ۵۲۲ هزار تن از ایران به افغانستان برگشته‌اند. بیش از ۵۰۶ هزار مورد از این بازگشت‌ها نیز در همین مدت در دسته اخراج‌ها قرار گرفته است که سهم ایران در آن بیشتر بوده است. 

برای بسیاری از خانواده‌هایی که به افغانستان برمی‌گردند، پایان اقامت در کشور میزبان به معنای آغاز یک زندگی باثبات نیست. کمبود کار، مشکلات اقتصادی و دست‌رسی محدود به خدمات اساسی، زندگی بازگشت‌کنندگان را با دشواری‌های جدی روبه‌رو کرده است. گزارش‌های سازمان ملل نیز بر نیاز این خانواده‌ها به حمایت و ظرفیت محدود جوامع میزبان در داخل افغانستان تاکید دارند. 

تنش با پاکستان؛ مرز دوباره ملتهب شده است

هم‌زمان با افزایش بازگشت مهاجران، روابط کابل و اسلام‌آباد نیز بار دیگر وارد مرحله پرتنشی شده است. رویترز گزارش داده است که پاکستان در ۲۱ سپتامبر حمله‌های هوایی در بخش‌هایی از افغانستان انجام داد و مدعی شد مواضع افراد مسلح را هدف قرار داده است، در حالی که مقام‌های طالبان از تلفات غیرنظامیان خبر دادند. 

بر اساس گزارش رویترز، سازمان ملل کشته‌شدن سه غیرنظامی، شامل یک مرد، یک زن و یک دختر، و زخمی‌شدن چهار نفر دیگر را تایید کرده است. دو طرف بر سر حضور گروه‌های مسلح در خاک افغانستان و مسوولیت حمله‌ها اختلاف دارند و ادامه این وضعیت، مرز دو کشور را بار دیگر به یکی از کانون‌های مهم نگرانی امنیتی در منطقه تبدیل کرده است. 

زنان و دختران همچنان در مرکز بحران حقوق بشری

وضعیت زنان و دختران نیز همچنان یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های سازمان ملل درباره افغانستان است. سرمنشی سازمان ملل در ۶ سپتامبر اعلام کرد که محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان و دختران، مشارکت آنان در آموزش، کار و زندگی عمومی را محدود کرده و بر توسعه اقتصادی و ثبات افغانستان نیز تاثیر گذاشته است. 

سازمان ملل همچنین خواستار لغو ممنوعیت کار زنان افغانستانی در این نهاد شده است. این سازمان گفته است که محرومیت زنان از دست‌رسی به دفاتر ملل متحد، توانایی این نهاد برای رساندن کمک‌های بشردوستانه به افراد نیازمند، به‌ویژه زنان و دختران، را با مشکل روبه‌رو می‌کند. 

رسانه‌ها و جامعه مدنی در فضای محدود

در کنار وضعیت زنان، محدودشدن فضای فعالیت‌های مدنی و رسانه‌ای نیز همچنان از نگرانی‌های جدی درباره افغانستان است. چنین محدودیت‌هایی کار خبرنگاران، فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر را دشوارتر کرده و دست‌رسی مردم به اطلاعات مستقل را محدود می‌کند. این وضعیت در کشوری ادامه دارد که هنوز با پیامدهای سال‌ها جنگ و بی‌ثباتی دست‌وپنجه نرم می‌کند. یوناما در گزارش سپتامبر خود درباره قربانیان جنگ گفته است که مردم افغانستان همچنان با پیامدهای جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی دهه‌ها درگیری روبه‌رو هستند. 

با این حال، افغانستان هم‌زمان با موج بازگشت مهاجران، فشار اقتصادی، محدودیت‌های گسترده بر زنان و دختران و تنش‌های مرزی با پاکستان روبه‌رو است. آمار بیش از ۱.۲۲ میلیون بازگشت در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که مسئله مهاجرت به یکی از چالش‌های مهم افغانستان تبدیل شده و ادامه تنش‌های مرزی نیز بر نگرانی‌های امنیتی افزوده است. 

افغانستان امروز با مجموعه‌ای از بحران‌های به‌هم‌پیوسته مواجه است. بازگشت مهاجران، وضعیت اقتصادی، حقوق زنان، فضای مدنی و روابط پرتنش با همسایگان، مسایلی هستند که آینده ثبات کشور را تحت تاثیر قرار می‌دهند.