سیاسی

نخستین برف پنجشیر؛ از خاطرات شیرین زمستان تا نگرانی زیر سایه طالبان

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 22 میزان 1405
نویسنده: عبدالله دانش

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 22

---

منابع محلی و باشندگان پنجشیر می‌گویند که با باریدن نخستین برف سال ۱۴۰۵ خورشیدی، کوه‌های این ولایت سفیدپوش شده و در برخی کوه‌ها بارندگی ادامه دارد. این برف‌باری، نوید آغاز فصل سرما را می‌دهد و خانواده‌ها را به آماده‌گی برای زمستان پیش‌رو وادار می‌کند.

با سفیدپوش شدن کوه‌ها، زمستان بار دیگر به زندگی مردم پنجشیر نزدیک می‌شود. فصلی که در کنار سرمای سخت و دشواری‌های زندگی در مناطق کوهستانی، برای مردم این ولایت خاطره‌های فرهنگی و اجتماعی فراوانی دارد. 

باشندگان پنجشیر در این روزها خود را برای روزهای سرد آماده می‌کنند، اما آمدن برف برای بسیاری از آنان یادآور زمستان‌هایی است که با دورهمی‌های خانوادگی، قصه‌های بزرگان و رسم‌های دیرینه سپری می‌شد.

صندلی‌های گرم، توت، تلخان و مثنوی‌خوانی؛ 

زمستان در خاطرات مردم پنجشیر

زمستان در فرهنگ مردم پنجشیر تنها فصل برف و سرما نبود. شب‌های طولانی این فصل وقت‌های مناسبی برای گردهمایی خانواده‌ها، دیدار خویشاوندان و زنده نگه‌داشتن عنعنه‌هایی بود که از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته‌اند. باشندگان این خطه می‌گویند با سرد شدن هوا، اعضای خانواده دور صندلی‌های گرم جمع می‌شدند و با فراهم کردن خوراکی‌های محلی، ساعت‌ها در کنار هم می‌نشستند.

توت، تلخان، کشمش و دیگر محصولات زراعتی و خوراکی‌های محلی، بخشی از پذیرایی‌های ساده اما صمیمانه این محافل بود. هر خانواده با آنچه در اختیار داشت، سفره‌ای آماده می‌کرد و بزرگان خانواده با قصه‌گویی، یادآوری خاطرات گذشته و خواندن شعر، فضای خانه را گرم نگه می‌داشتند. در چنین شب‌هایی، صمیمیت میان اعضای خانواده و همسایه‌ها بیشتر می‌شد و کودکان نیز از شنیدن داستان‌ها و روایت‌های بزرگان لذت می‌بردند.

باشندگان پنچشیر روایت می‌کنند که مثنوی‌خوانی از جمله رسم‌هایی بود که به شب‌های زمستانی رنگ فرهنگی می‌بخشید. بزرگان و علاقه‌مندان شعر و ادب، ابیات مثنوی را می‌خواندند و حاضران به آن گوش می‌دادند. این محافل گاهی تا نیمه‌های شب ادامه می‌یافت و فرصتی برای انتقال تجربه‌های زندگی، پندهای اخلاقی و روایت‌های کهن فراهم می‌کرد. در کنار شعرخوانی، گفت‌وگوهای دوستانه و شوخی‌های خانوادگی نیز بخشی از این شب‌نشینی‌ها بود.

برای بسیاری از باشندگان پنجشیر، خاطره زمستان با تصویر صندلی گرم، بوی چای، خوراکی‌های محلی و صدای بزرگان در خانه پیوند خورده است. برف که می‌بارید و کوه‌ها سفید می‌شدند، این محافل نیز رونق بیشتری می‌گرفتند. خانه‌ها به محل دیدار و هم‌نشینی تبدیل می‌شدند و سرمای بیرون برای ساعاتی در گرمای جمع خانوادگی فراموش می‌شد. این رسم‌ها بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی مردم پنجشیر به شمار می‌روند. خاطره‌هایی که برای نسل‌های پیشین با آرامش، همدلی و احساس تعلق به خانواده و جامعه همراه بود و هنوز هم با دیدن نخستین برف، در ذهن بسیاری از باشندگان زنده می‌شود.

نگرانی‌های امنیتی، بازداشت جوانان و تلخ شدن خاطرات زمستانی

با این حال، شماری از باشندگان پنجشیر می‌گویند که فضای زندگی در این ولایت در سال‌های اخیر تغییر کرده و نگرانی‌های امنیتی، بازداشت جوانان و سرنوشت نامعلوم شماری از خانواده‌ها بر زندگی روزمره مردم سایه انداخته است. به گفته آنان، برای خانواده‌هایی که فرزندان‌شان در زندان به سر می‌برند یا عزیزان خود را در درگیری‌ها از دست داده‌اند، آمدن زمستان دیگر همان شور و آرامش گذشته را ندارد.

باشندگان پنجشیر از بازداشت جوانان و نظامیان پیشین، نگرانی خانواده‌ها از وضعیت زندانیان و دشواری‌هایی سخن می‌گویند که به باور آنان، زندگی اجتماعی مردم را تحت تاثیر قرار داده است. برای مادری که از سرنوشت فرزندش خبر ندارد یا خانواده‌ای که یکی از اعضایش را از دست داده، شب‌های طولانی زمستان می‌تواند با اندوه و انتظار سپری شود. در چنین شرایطی، خاطره محافل شاد گذشته با نگرانی‌های امروز درهم می‌آمیزد.

هم‌زمان، گزارش‌هایی درباره حضور بی‌شمار نیروهای طالبان و تدابیر شدید امنیتی در پنجشیر منتشر شده است. باشندگان پنچشیر می‌گویند که حدود ۲۰ هزار نیروی وابسته به طالبان، از جمله نیروهایی افراد قندهاری و هلمندی به این ولایت مستقر شده‌‌اند که فضای امنیتی حاکم بر منطقه بر احساس آرامش و روابط اجتماعی آنان تاثیر گذاشته است.

به باور شماری از باشندگان، هنگامی که خانواده‌ها با نگرانی از بازداشت فرزندان، زندانی شدن نزدیکان و سرنوشت نامعلوم عزیزان‌شان روبه‌رو باشند، برگزاری محافل سنتی و لذت بردن از شب‌نشینی‌های گذشته نیز دشوار می‌شود. در چنین فضایی، ذهن بسیاری از خانواده‌ها بیشتر درگیر وضعیت فرزندان و عزیزان‌شان است تا سرگرمی‌ها و رسم‌های زمستانی.

نخستین برف امسال، کوه‌های پنجشیر را بار دیگر سفیدپوش کرده است، اما برای شماری از مردم، این منظره با خاطرات تلخ و نگرانی‌های امروز همراه شده است. صندلی‌های گرم، مثنوی‌خوانی و شب‌نشینی‌های خانوادگی هنوز بخشی از خاطرات فرهنگی این ولایت‌اند، اما باشندگانی که از بازداشت، زندان و از دست دادن عزیزان‌شان رنج می‌برند، می‌گویند گرمای آن روزها را مانند گذشته احساس نمی‌کنند.