سیاسی

دولت‌ ملی؛ ویژگی‌ها، اصول و بنیان‌های نظری

نوشته شده توسط admin در تاریخ 3 قوس 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 83

---

انگلس: دولت را محصول جامعه در مرحله‌ی از تکامل آن می‌ داند. دولت‌ملی پی‌آمد و برایند گوناگون زیست‌شناختی، دین، ایدولوژی، اقتصاد، فرهنگ، اجتماع است. 

اصطلاح دولت‌ملی برای نخستین‌بار در اواخر قرن هژدهم و نیمه‌اول قرن‌نوزدهم مطرح‌شد. پس از انقلاب دمکراتیک انگلستان و فرانسه دولت های توسعه‌یافته جای‌گزین دولت‌های مطلقه‌شد. 

این روند از اروپا آغاز و کماکان به‌تمام دنیا تسری‌یافت. دولت‌ملی معمولاً برخلاف دو نمودار دولت‌داری سنتی «موروثی و الهی» متکی بر رأی و مشروعیت مردم است. نه. از آسمان مشروعیت می‌ گیرد و نه از اصل خاندانی و خونی.

تشکیل دولت‌ملی و تسری آن به‌تمام جهان در قالب سه موج قابل‌ پیگری است. موج‌اول: پس از جنگ‌جهانی اول و سقوط برخی از امپراتوری‌های اروپایی. موج‌دوم: پس‌از جنگ‌جهانی دوم و سقوط دولت‌های استعمارگر اروپایی. موج‌سوم: پس از سقوط امپراتوری شوروی و تشکیل دولت‌های حاصل‌شده از آن. 

دولت‌مدرن: فرایند بلوغ عقلانیت سیاسی، رشد خردجمعی و مدیریت توسعه‌ی بروکراتیک است که در یک حوز‌ه‌ی کلان‌تر «دولت-ملت» تکامل می‌یابد. 

دولت‌مدرن محصول مدرنیته و فرایند آن در گستره‌ وسیع فکری، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است که بر پایه‌ای سه‌اصل: فردگرایی، خردگرایی و دنیاگرایی استوار است. در حطه‌ خود از یک‌سری از ویژگی و مشخصه‌های؛ چون حاکمیت‌قانون، جامعه‌‌مدنی، شهروندی، فردیت، قرارداد اجتماعی، مصالح‌ عمومی و پیوند عمیق نهاد دولت و جامعه‌ی مدنی برخوردار است.

کارکردهای دولت‌مدرن-ملی  رشد عقلانی شهروندان: با الگوی تعامل‌ورزانه و خردباورانه در حیطه شهرها و تقویت روابط و شهروندی برپایه‌ای حس مشترک انسانی و فارغ‌شدن از قید سنت‌های قبیله‌ای و پیشا مدرنی‌که تمیز میگذارد میان افراد. رشد فرهنگی: فراهم‌آوری زمینه آموزش، پرورش، توسعه‌ دانش و تولیدات فکری-ذهنی و پژوهشی و توسعه‌ رسانه‌های جمعی. 

رشد اقتصادی: فراهم آوری و زمینه‌ی تنظیم بازار، مکانیسم عرضه‌وتقاضا و تقویت کسب‌وکارهای کوچیک. کارکرد امنیتی: فراهم‌آوری-شکل‌دهی امنیت فردی و جمعی و حمایت از انسجام‌ملی، هم‌کنشی‌های اجتماعی و تشریک‌ مساعی در امر ارزشهای ملی و اجتماعی. نظم‌‌مدنی: حمایت از آزادی‌های فردی، مجال فرصت‌های برابر تضمین آزادی‌‌بیان، تامین حمایت‌های قانونی برای فعالیت‌های اجتماعی، سیاسی، مدنی و اقتصادی و فرهنگی و مطبوعاتی. 

کارکردهای سیاسی: گسترش نگرش و فهم سیاسی، توسعه‌ی احزاب، ترویج مسئوولیت‌پذیری سیاسی، تعهدات شهروندی، تولید تفکر انتقادی و پرسش‌گری.

نویسنده: مبین شیرزاد