فرهنگی

صوفی عبدالمجید پنجشیری؛ صدای عشق و حماسه

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 19 اسد 1405
نویسنده: میرا جان امیری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 79

---

همین‌که صبحگاهان راهی شمالی و پنجشیر می‌شدیم، در مسیر راه شمالی، به‌ویژه نزدیک طلوع آفتاب و هنگامی که نخستین پرتوهای نور خورشید به برگ‌های تاکستان‌های شبنم‌زده انگور می‌تابید، زیبایی خاصی در میان تاکستان‌های سرسبز شمالی نقش می‌بست.

در میان این همه زیبایی، آوازی می‌پیچید که از درد و دلتنگی، از احساس درونی انسان‌ها فریاد می‌زد و چنان در دل و جان می‌چسبید که خود را در میان آن شعر و آواز احساس می‌کردی. رفته‌رفته باربار فیته «کست» تیپ موتر تکرار می‌شد و این آواز بس دلنشین، با فضای طبیعت بکر، سفر را دوچندان پرکیف می‌ساخت. 

همین‌که به دروازه ورودی پنجشیر، دالان سنگ، نزدیک می‌شدی و در میان آن کوه‌های سرکش و ایستاده این دره پرشور چشم می‌دوختی، آن صدای انقلاب و حماسه، تعریفی از پیکار، ایستادگی، مبارزه و آزادگی را در ذهن تداعی می‌کرد و همواره روح انسان را جسورتر می‌نمود. گویی با هر واژه‌ای که از گلویش به صدا می‌آمد، تصویرسازی روایت‌های مردان آزاده و حماسه‌آفرین بود.

پس از فروپاشی و گذشت حدود پنج سال، دیگر در این مسیر آن شور و نشاط گذشته را نمی‌توان جست‌وجو کرد. جاده‌ها خالی و ساکت‌اند، تاکستان‌ها دیگر مثل گذشته زیبایی و قشنگی ندارند. پنجشیر، دره‌ای که به نام دره تسخیرناپذیر به شهرت جهانی رسیده بود، دیگر ناامیدی، سیاهی، ترس، درد و اضطراب را در خود روایت می‌کند.

گذشته از این مسایل، صوفی عبدالمجید پنجشیری از جمله آوازخوانان محلی، انقلابی و حماسی شمرده می‌شود که با اشعار حماسی و انقلابی خود سبب انگیزه و اثربخشی روحیه قوی مجاهدین برای مقاومت در برابر تجاوزگران می‌شد. با ترانه‌های شورانگیز خود برای آزادگی و سرافرازی یل‌های هندوکش، صدایش همواره میان ده و دره‌های پنجشیر می‌پیچید و هنوز هم با وجود همه نگرانی‌ها، صدایش زنده و امیدبخش است.

همین‌گونه که مضمون شعر بسیار ارزنده و تاثیرگذار است، برای یک هنرمند صدای خوب، دلنشین و پرجذبه مهم پنداشته می‌شود. هنر در بخش‌های مختلفی تقسیم‌بندی شده است که یکی از آن بخش‌ها آوازخوانی است. 

آوازخوانی نیز بخش‌های مختلفی را در خود جا داده و سبک‌های متفاوتی دارد که در میان پنجشیریان، همان سبک محلی آمیخته با فرهنگ‌شان بیشتر قابل قبول است. صوفی عبدالمجید پنجشیری نیز از جمله محلی‌خوان‌های نامدار و خوش‌آواز پنجشیر است که در میان جوانان و کهن‌سالان تا به حال جایگاه و مقام ارزشمندی دارد.

صوفی عبدالمجید پنجشیری نه تنها ترانه‌های حماسی و انقلابی می‌خواند، بلکه در سبک‌های محلی پنجشیر چون قرصک نیز دست بالا داشت و عاشقانه‌هایش نیز بسیار مورد استقبال و تحسین نسل امروز و دیروز قرار گرفته و به آوازش علاقه‌مند هستند.

صوفی عبدالمجید پنجشیری بیشتر از سروده‌های شاعرانی چون حیدری وجودی رح، صوفی غلام نبی عشقری رح، سنگری، یعقوبی، ذیغم، قهار عاصی و دیگر شاعران پرآوازه، آهنگ ساخته است.

همچنان صوفی عبدالمجید پنجشیری در شعر و ادب، به‌ویژه در مولانا‌شناسی و ادبیات فولکلور پنجشیر، دست بلند و توانا داشت.

صوفی عبدالمجید پنجشیری بعضی شب‌ها با جمعی از شاعران بلندآوازه کشور، از جمله استاد حیدری وجودی رح و صوفی غلام نبی عشقری رح، به خوانش و تفسیر اشعار حضرت بیدل رح و حضرت مولانا رح می‌پرداختند و پس از آن، در نیمه‌های شب، با آواز دلنشین و صدای دمبوره دست‌داشته خود، پرسوز می‌نواخت و آواز می‌خواند که فضای محفل را رونق بیشتری می‌بخشید.

به‌قول یکی از موسپیدان پنجشیر که از صوفی عبدالمجید پنجشیری چنین روایت می‌کند:

صوفی عبدالمجید پنجشیری نسبت به دیگر آوازخوانان هم‌دوره خود عادت و خوی متفاوت داشت. وی می‌گوید: هرگاه صوفی عبدالمجید پنجشیری در محفلی به عنوان آوازخوان دعوت می‌شد، فضا و هوای آن محفل با حال و هوایش سازگاری نداشت، زنده‌یاد هیچ‌گاهی به آوازخوانی نمی‌پرداخت و این یکی از خصوصیت‌های متفاوت وی نسبت به دیگر هنرمندان بود.

صوفی عبدالمجید پنجشیری را می‌توان با صراحت از پاسداران ارزش‌های فرهنگ و ادبیات پنجشیر دانست.

آثار این هنرمند فرزانه بر اصل سبک خود پابرجا و ماندگار در حافظه تاریخ هنر و فرهنگ مردم پنجشیر و این سرزمین ثبت گردیده است.

سبک و کمپوزهای صوفی عبدالمجید پنجشیری در میان آوازخوانان امروزی بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است که این خود استعداد فوق‌العاده عالی صوفی عبدالمجید پنجشیری و اثربخشی هنرش را نمایانگر است.

صوفی عبدالمجید پنجشیری، فرزند عبدالغفار، در سال ۱۳۱۷ خورشیدی در روستای بخشی‌خیل شهرستان رخه پنجشیر چشم به جهان هستی گشود. صوفی عبدالمجید پنجشیری دوران کودکی و مکتب خود را تا صنف ششم در همان منطقه ادامه داد و مسیر آموزش وی تا همان سطح باقی ماند. اما از آن‌جا که شوق و علاقه فراوانی به شعر و آوازخوانی داشت، برای خود مسیر تازه‌ای را گشود که نامش را با افتخار در تاریخ هنر این سرزمین ماندگار ساخت.

صوفی مجید پنجشیری در سال ۱۳۹۱، پس از سال‌ها زحمت و تلاش در عرصه پاسداری از فرهنگ و آوازخوانی فولکلور پنجشیر خراسان/افغانستان، سرانجام در ۲۷ رمضان همان سال، در ۷۴ سالگی جهان فانی را وداع گفت و به ابدیت پیوست. او در زادگاهش پنجشیر به خاک سپرده شد، ولی صدا و آثارش تا امروز زنده و تازه باقی مانده است.

روحش شاد و یادش گرامی باد!