فرهنگی

فروغ فرخزاد؛ فریاد زن و شکوه شعر معاصر پارسی

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 23 اسد 1405
نویسنده: میرا جان امیری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 34

---

سکوت، ناامیدی، سرگردانی و دستپاچگی، به‌شدت هر روز از روز دیگر بیشتر می‌شد. جوانان آنچه را در یک مسیر پر از چالش،زحمت و تلاش بود، قبلاً سپری کرده بودند، همه به هیچ می‌دیدند و این‌گونه، همه‌چیز باید دوباره در یک مسیر وحشت‌زده و تاریک آغاز می‌شد.

افسردگی در میان جوانان بیشتر شد که تا هنوز هم آمار آن رو به افزایش است. مراکز آموزشی از حضور همه‌ی اقشار جامعه، به‌خصوص بانوان، کم‌رنگ‌تر شد.

من هم از این امر مستثنا نبودم. برای کاهش آن روزهای تاریک، روی آوردم به جهان ادبیات؛ بیشتر در جست‌وجوی یادگیری شعر، رمان و داستان شدم و این همه موارد را بیشتر در آدرس‌های اینترنتی و قفسه‌های کتاب‌خانه‌ها از آثار نویسندگان بزرگ پیدا می‌نمودم و خود را بیشتر برای کاهش استرس، افسردگی و آنچه از آینده معلوم نبود، وابسته می‌نمودم.

در این جریان، روزی چشمم به «کلیات اشعار فروغ فرخزاد» افتاد. در پوش کتاب، چهره‌ای را دیدم؛ پردرد، سرکش، سرافراز، آزاده و عصیانگر که هنوز، چون نامش، با وجود آن همه رنج، افسردگی و درگیری‌هایی که در زمان حیاتش متقبل شده بود، روشن و فروزان است.

فروغ فرخزاد در ادبیات و شعر زبان پارسی تأثیر عمیقی بر جای گذاشت. او توانست با روح و دیدگاه منحصربه‌فردش و با آن قریحه، اندیشه و استعداد نابش، آثار و مکتبی ماندگار را برجا بگذارد.

فروغ فرخزاد که در سایه‌ی پدری سخت‌گیر بزرگ شده بود، تلاش کرد، زجر دید، درد کشید، با بزرگانی چون ابراهیم گلستان و سهراب سپهری آشنا شد و در ادبیات و شعر زبان پارسی جایگاهی برای خود کسب کرد. فروغ فرخزاد، زنی باجسارت و دارای احساسات لطیف شاعرانه بود.

فروغ فرخزاد در هشتم‌دی‌ماه/جدی سال ۱۳۱۳ در شهر تهران دیده به جهان هستی گشود. فروغ فرخزاد که نام کاملش فروغ‌الزمان فرخزاد می‌باشد، در یک خانواده سرسخت‌ و مقرراتی پرورش یافت. پدرش، محمدباقر فرخزاد، مردی سخت‌گیر و فارغ‌التحصیل مدرسه‌ی نظامی بود و همچنان مادر فروغ فرخزاد، توران وزیری‌تبار، بود که جز برای بزرگ نمودن فرزندانش، تنبیه و سخت‌گیری، راه و روش دیگری را نمی‌شناخت.

فروغ فرخزاد با سه برادر و دو خواهر، هر یک امیرمسعود، فریدون، مهرداد، پوران و گلوریا، بزرگ شده بود و در میان همه‌ی فرزندان، پدر با فریدون فرخزاد بیشتر صمیمی بود و روی زندگی هنری یکدیگر نیز تأثیر گذاشتند.

فروغ فرخزاد عشق ورزید، عصیان کرد و به غزل‌سرایی روی آورد و اشعاری در قالب غزل سرود.

فروغ فرخزاد در سن شانزده‌سالگی با پرویز شاپور، طنزپرداز، کاریکاتورست ازدواج نمود. پرویز شاپور که تقریباً یازده سال اختلاف سنی با فروغ فرخزاد داشت، توانست راهی در دل فروغ پیدا کند.

مدت ازدواج این زوج دیری نپایید و از هم جدا شدند و ثمره این ازدواج پسری به نام کامیار شاپور بود که سرپرستی وی به خانواده پدری‌اش سپرده شد و فروغ فرخزاد هیچ‌گاهی جایگاه مادری را برای کامیار نداشت.

فروغ فرخزاد مسیر جوانی خود را بیشتر در راه اهداف و دغدغه‌هایی که داشت، بعد از جدایی از شوهرش ادامه داد و در این مسیر تازه، تجربه‌های تلخی داشت. حتی خانه پدر دیگر برایش جایگاه و ارزش گذشته را قایل نبودند و فروغ فرخزاد در این مدت با طوسی حائری، که در آن زمان شاعر مطرحی بود، آشنا گردید و مدتی را در خانه‌ی وی سپری نمود که یکی از اشعارش در وصف همین شاعر سروده شده است.

اگرچه نخستین سروده‌های فروغ فرخزاد بیشتر در قالب غزل و عاشقانه بود، اما خیلی زود به گروه شاعرانی که شعر نیمایی می‌سرودند، پیوست. همچنین می‌توان تأثیر عمیق رابطه دوستانه‌ سهراب سپهری را که در نوجوانی با یکدیگر خیلی صمیمی بوده‌اند، دید.

در اشعار فروغ فرخزاد بیشتر می‌توان تألمات روزگار، درد، جدایی، روایت‌های تلخ و عاشقانه را جست‌وجو نمود.

فروغ فرخزاد در شعر پارسی زود به شهرت رسید و جایگاه خوبی برای خود کسب نمود و در عمر کوتاهی که داشت، آثار ارزشمندی را به‌جا گذاشت.

فروغ فرخزاد همچنان در حوزه سینما با ابراهیم گلستان همکاری و فعالیت میکرد و از مشهورترین فعالیت‌های فروغ فرخزاد در حوزه سینما کارگردانی فیلمی بنام «خانه سیاه» است، که فیلمنامه آنرا نیز خودش نوشته بود.

آثار فروغ فرخزاد که در چندین جلد کتابت شده است، عبارت‌اند از: «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد»، «اسیر»، «دیوار»، «عصیان» و «تولدی دیگر».

اهمیت اشعار فروغ فرخزاد، آوردن نگاه تازه در شعر و ادبیات پارسی می‌باشد که بیشتر تجربه‌ی زنانه را با صراحت وارد ادبیات معاصر نمود.

فروغ فرخزاد در سال ۱۳۴۵، در اثر حادثه‌ی ترافیکی، در سن ۳۲ سالگی دیده از جهان هستی فروبست و به ابدیت پیوست؛ شاعری که اشعارش از تأثیرگذارترین آثار معاصر پارسی می‌باشد.

آرامگاه فروغ فرخزاد در آرامستان ظهیرالدوله، شمال تهران، می‌باشد؛ آرامگاهی که بسیاری از شاعران و هنرمندان سرشناس ایران، از جمله رهی معیری، ایرج میرزا، ملک‌الشعرای بهار و… در آن آرمیده‌اند.

یکی از سروده‌های مشهور و شاخص وی را می‌توان «مرگ من روزی فرا خواهد رسید» دانست که با صدای ماندگار الماس شرق، احمد ظاهر، در قالب آهنگ اجرا شده است و تا امروزه نیز طرفداران زیادی را به همراه دارد.

فروغ فرخزاد تأثیر ژرفی در گسترش شعر معاصر زبان فارسی داشت. با وجود عمر کوتاه و مسیر فعالیت کمتر، نامش را جاودان ساخت؛ نامی که تا امروز در میان علاقه‌مندان شعر و زبان بیشتر دنبال می‌شود و آثار ماندگارش الهام‌بخش شاعران و نویسندگان امروزی می‌باشد.

چند قطعه از آثار فروغ فرخزاد

«در شب کوچک من»

در شب کوچک من، افسوس

باد با برگ درختان میعادی دارد

در شب کوچک من دلهرهٔ ویرانی‌ست

گوش کن

وزش ظلمت را می‌شنوی؟

من غریبانه به این خوشبختی می‌نگرم

من به نومیدی خود معتادم

ای شب، از رویای تو رنگین شده

سینه از عطر توام سنگین شده

ای به روی چشم من گسترده خویش

شادیم بخشیده از اندوه بیش

«می‌آیم، می‌آیم، می‌آیم»

می‌آیم، می‌آیم، می‌آیم

و آستانه پر از عشق می‌شود

و من در آستانه به آنها که دوست می‌دارند

و دختری که هنوز آنجا،

در آستانهٔ پر عشق ایستاده،

سلامی دوباره خواهم داد

«خسته و افسرده»

می‌روم خسته و افسرده و زار

سوی منزلگه ویرانهٔ خویش

به خدا می‌برم از شهر شما

دل شوریده و دیوانهٔ خویش