سیاسی

تداومِ غایله‌ی بد فرجام یا کوبیدن آب در هاونگ؛ ‌"پنج‌سال دشمنی با خود"‌

نوشته شده توسط admin در تاریخ 26 دلو 1404

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 30

---

نویسنده: معین اسلام‌پور

بخش سوم

به‌قولِ معروف چه‌گونه رابطه‌ای پنجشیری – بدخشانی شکر آب شد؛ در پنج‌سال پسین، نیش و فحش فراوانی نسبت به‌یک‌دیگر داده‌اند. از گذشته‌های دور تا دوره‌ی‌های کرزی- غنی احمدزی، رابطه‌ای هردو، خوب و دوستانه بود. گاه با یک رویکردِ ارباب رعیتی پیش می‌رفت، چالشِ جدی در سطوحِ کلانِ اجتماعی وجود نداشت. اما در رده‌های بالای سیاسی- نظامی، نزاکت‌های و شکر رنجی‌های کوچک‌تر وجود داشت. توده‌های عوام، هر دو قوم از تنش‌های نسبتاً کوچک متأثیر نبوده‌اند.

با سقوطِ جمهوریت، آمارِ بلندِ از هر دو طرف"پنجشیری- بدخشانی"، مهاجر و آواره شده‌اند. آگاهانِ امور به‌آسیب ‌شناسی و عواملِ سقوطِ حکومت پرداخته‌اند. شماری متمرکز به‌سقوطِ پنجشیر و شکستِ مقاومت در این استان شده‌اند؛ عواملِ فروپاشی حکومت را موردِ نقد و کنکاش قرار داده‌اند. 

مهره‌های درشتی‌که از تاجیکان در هرمِ قدرتِ سیاسی- نظامی، حضور وجود داشته‌اند، عمدتاً پنجشیری بوده‌اند. نقدها به‌سمتِ رهبرانِ پنجشیر که به‌نیابت از تاجیک‌ها تصمیم‌گیرنده بوده‌اند، نشانه می‌رفت، در واقع از هر زوایه‌ی‌که رویکردِ سیاسی- نظامی تاجیکان موردِ آسیب‌شناسی قرار گیرد. 

چهره‌های به‌سانِ مارشال فهیم، یونس قانونی، امرالله صالح، عبدالله، بسم‌الله محمدی، تاج محمد جاهد و... در محورِ توجه و تمرکز نقدِ منتقدان قرار می‌گیرد؛ یعنی آسیب‌شناسی در نبودِ شخصیت‌ها و چهره‌های مطرحِ فوق، معنا و مفهوم پیدا نمی‌کند.

مشکلِ اساسی در لای نقدِ منتقدان این بود که کارنامه‌های این بزرگان را یک لایه و یک‌سویه در محورِ شکست و ریسکِ کلانِ سیاسی- نظامی‌که برای تاجیکان وارد شده بود، صورت می‌گرفت؛ اکثراً موفقیت‌ها و دست‌آوردهای نسبی آنان نادیده گرفته ‌شد. این‌جا بود، حساسیت‌ها، حسِ عاطفی- و عصبیتِ قومی- پنجشیری‌ها نسبت به‌منتقدان‌شان تحریک ‌می‌شد. 

انصافاً می‌شود آن‌ها را محق دانست، اما نوع واکنش‌ دوستانِ پنجشیری در نهایتِ سخیف، نامتعارف، به‌شدت تند و توهین آمیز بود.

همه‌ی ولایت‌ها به‌دست طالبان سقوط کرده بود، آخرین سنگر و نقطه‌ای امید پنجشیر بود. همگان انتظار داشتند، ممکن پنجشیر همانند دوره‌ی مقاومتِ نخست، سقوط نکند؛ به‌دلیلِ موقعیتِ استراتژیک، تجاربِ تاریخی، الگوهای میراثی مقاومت در پنجشیر، روحیه و انگیزه‌ی ایستادگی آن‌ها در برابر اشغال‌گران پیشین، منابع و امکاناتِ نظامی و... آگاهانِ نظامی و تحلیل‌گران، چشم انتظارشان از پنجشیر بود. 

نیروهای زیادی با سقوطِ حکومت از هر ولایتِ دور و نزدیک، عمدتاً بدخشانی- تخاری، بغلانی و ... به‌پنجشیر پناه برده‌اند، همه آماده‌ی مقاومت و ایستادگی در برابر استبداد و اشغال‌گران- قومی بوده‌اند. 

برخلافِ محاسباتِ همگانی، این استان به‌دستِ طالبان سقوط کرد. با سقوطِ پنجشیر تمام ارزش‌ها، آرزوها، امیدها یک‌باره سقوط کرد، هولایی طالبانی‌که سال‌ها علیه‌ی پایگاه محوری مقاومت"پنجشیر" در زمانِ حیاتِ قهرمان ملی بارها در تبانی با گروه‌های تکفیری‌- خارجی، بالای پنجشیر هجوم برده‌اند؛ هر باری با شکست و رسوایی عقب‌زده شده‌اند. روس‌ها با حملاتِ سنگین و سهم‌ناک از زمین و هوا نتوانستند، این دژ تسخیر ناپذیر را فتح نمایند. 

این‌بار سقوطِ پنجشیر همگان را در شوکِ عمیق بُرد؛ با وجودِ اعلام رسانه‌ها هنوز کسی آماده‌ی پذیرشِ سقوط نبود. اما یک راز هم‌چنان در لای پرده‌های تو درتویی این حقیقتِ تلخ، استواری دژ تسخیر ناپذیر پنهان مانده بود؛ آن رهبری خردمندانه و خلاقانه‌ی مسعود (ره) بود که دشمن هیچ‌وقتی نتوانست آن را تسخیر نمایند.