سیاسی

از هرات تا اروپا؛ صدای اعتراض علیه سرکوب و بازداشت زنان

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 25 جوزا 1405
نویسنده: سیاه‌موی سروری

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 40

---

بازداشت زنان در شهرهای مختلف افغانستان به اتهام بدحجابی و تشدید محدودیت‌ها بر حضور اجتماعی آنان، موجی از اعتراض و همبستگی جهانی را برانگیخت. از کوچه‌های هرات تا خیابان‌های لندن و برلین، از تجمع‌های کوچک دانشجویی در استانبول تا گردهمایی‌های اعتراضی در واشنگتن و پاریس، صدای مشترکی شنیده می‌شود: کار، تحصیل و آزادی، حقوق زنان افغانستان است.

این اعتراض‌ها در حالی شکل گرفته که زنان افغانستان طی نزدیک به پنج سال گذشته با محدودیت‌های فزاینده در زمینه آموزش، اشتغال، سفر، حضور در اماکن عمومی و اکنون بازداشت به دلیل نوع پوشش روبه‌رو بوده‌اند.

در اوایل ماه جون ۲۰۲۶، گزارش‌هایی از بازداشت زنان و دختران جوان از سوی محتسبان امر به معروف طا.لبان در شهر هرات منتشر شد. به گفته منابع محلی، شماری از زنان در بازارها، مراکز خرید و خیابان‌های شهر به اتهام رعایت نکردن حجاب مورد نظر طالبان بازداشت و به مکان‌های نامعلوم منتقل شدند.

پس از انتشار این گزارش‌ها، در روزهای ۹ و ۱۰ جون ۲۰۲۶، نخستین واکنش‌های اعتراضی در منطقه جبرئیل هرات شکل گرفت؛ منطقه‌ای که بخش بزرگی از باشندگان آن را جامعه هزاره و شیعه تشکیل می‌دهند. 

باشندگان محل به‌گونه پراکنده در کوچه‌ها و خیابان‌های جبرئیل گردهم آمدند و با سردادن شعارهایی علیه بازداشت زنان، خواستار آزادی فوری بازداشت‌شدگان شدند. منابع محلی می‌گویند فضای امنیتی سنگین و حضور نیروهای طالبان مانع گسترش این اعتراض‌ها شد، اما همین تجمع‌های محدود نشان داد که سیاست‌های سخت‌گیرانه طالبان با مخالفت بخشی از جامعه روبه‌رو است.

در ادامه، اعتراض‌های پراکنده دیگری نیز در بخش‌هایی از هرات گزارش شد و ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، زنان و مردانی را نشان می‌داد که نسبت به برخورد خشونت‌آمیز با زنان ابراز خشم می‌کردند.

در کابل، بلخ و برخی ولایت‌های دیگر نیز نگرانی از گسترش این روند افزایش یافت. هرچند به دلیل محدودیت‌های امنیتی، امکان برگزاری تجمع‌های گسترده وجود نداشت، اما فعالان زن و کاربران شبکه‌های اجتماعی با نشر پیام‌ها و کارزارهای مجازی، بازداشت زنان را محکوم کردند.

برخی زنان در گفت‌وگو با رسانه‌ها گفته‌اند که حتا حجاب مورد نظر طالبان نیز مانع بازداشت و بازجویی نشده است و این وضعیت باعث گسترش ترس، خودسانسوری و انزوای بیشتر زنان شده است.

در لندن، گروه‌هایی از زنان افغانستانی، فعالان حقوق بشر و شهروندان بریتانیایی در روزهای پس از انتشار خبر بازداشت‌ها تجمع کردند. معترضان با شعارهای کار، تحصیل، آزادی و زنان افغانستان تنها نیستند، بازداشت زنان را محکوم کردند. آنان هشدار دادند که حذف زنان از آموزش و کار، همراه با بازداشت‌های خودسرانه، بخشی از روند حذف تدریجی زنان از عرصه عمومی است.

در برلین و چند شهر دیگر آلمان، دانشجویان و اعضای جامعه مهاجر افغانستان با حمل پلاکاردهایی با شعارهای آموزش حق است، نه امتیاز و به آپارتاید جنسیتی پایان دهید، سیاست‌های طالبان را محکوم کردند. سخنرانان تاکید کردند که بازداشت زنان تنها به موضوع حجاب محدود نمی‌شود، بلکه ادامه زنجیره‌ای از ممنوعیت‌ها علیه حق تحصیل، اشتغال و مشارکت اجتماعی زنان است.

در پاریس، فعالان حقوق زنان و شماری از مهاجران افغان با شعار زن، زندگی، آزادی و کار و تحصیل برای زنان افغانستانی به خیابان آمدند. معترضان تاکید کردند که زنان افغانستان به دلیل جنسیت‌شان از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی محروم شده‌اند و جامعه جهانی نباید این وضعیت را عادی تلقی کند.

در استانبول، زنان مهاجر افغانستانی و فعالان مدنی بازداشت زنان در افغانستان را محکوم کردند. آنان گفتند که ممنوعیت آموزش و اشتغال زنان، آینده یک نسل را نابود می‌کند. معترضان از کشورهای اسلامی خواستند در برابر آنچه نقض کرامت انسانی زنان افغانستان خواندند، سکوت نکنند.

در تورنتو و اتاوا نیز فعالان حقوق بشر و مهاجران افغانستانی خواستار حمایت عملی از زنان افغانستان شدند. به گفته آنان، بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش و محروم کردن آنان از آموزش و کار، با اصول بنیادین حقوق بشر در تضاد است.

هم‌زمان با این اعتراض‌ها، سازمان ملل متحد و نهادهای بین‌المللی حقوق بشر نسبت به بازداشت زنان و تشدید محدودیت‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند. این نهادها خواستار توقف فوری بازداشت‌ها و لغو سیاست‌هایی شده‌اند که زنان را از حق آموزش، اشتغال و حضور در زندگی عمومی محروم می‌سازد.

اعتراض‌های جبرئیل و هرات نشان داد که با وجود فضای سرکوب و ترس، مخالفت با محدودیت‌های فزاینده طالبان همچنان در داخل افغانستان زنده است. هم‌زمان، تجمع‌ها و بیانیه‌های حمایتی در کشورهای مختلف جهان نشان می‌دهد که وضعیت زنان افغانستان دیگر تنها یک مسئله داخلی تلقی نمی‌شود، به یکی از جدی‌ترین بحران‌های حقوق بشری عصر حاضر بدل شده است.

در حالی که طالبان این اقدامات را بخشی از اجرای قوانین مورد نظر خود می‌دانند، هزاران نفر در داخل و خارج از افغانستان با یک پیام مشترک هم‌صدا شده‌اند: کار، تحصیل و آزادی، حقوق غیرقابل انکار زنان افغانستان است.