سیاسی

روایت مردی از جنس ایمان و ایستادگی؛ فرمانده شاه‌محمد نظر

خبرگزاری ثانیه | منتشر شده در تاریخ 2 ثور 1405

اشتراک گذاری: فیسبوک | توییتر | واتس‌اپ | لینکدین
بازدیدها: 130

---

نویسنده: نقیب الله فرزام

فرمانده شاه‌محمد نظر از مجاهدان نامدار و نیک‌نام پنجشیر بود؛ مردی برخاسته از خانواده‌ای مجاهدپرور و شناخته‌شده که اصالتاً باشنده منطقه «زِنه» مربوط ولسوالی حصه اول (خینج) این ولایت بود. 

او در خانواده‌ای بزرگ شد که هم از نگاه اجتماعی و هم از نظر اقتصادی جایگاه قابل توجهی داشت. پنج برادر بودند، برادر بزرگ‌ترشان حاجی عبدالقیوم، از نظر مالی جبهات را تمویل می‌کرد و دیگر اعضای خانواده نیز هرکدام به‌گونه‌ای در خدمت مجاهدین قرار داشتند. حتی برادر کوچک‌ترشان، اخترمحمد، در تپه زاغک مربوط منطقه شوابه به شستن لباس و انجام امور خدماتی برای مجاهدین می‌پرداخت؛ نشانه‌ای از تعهد عمیق این خانواده به آرمان جهاد.

با آغاز مقاومت، نخستین هسته منسجم مجاهدین در پنجشیر تحت عنوان «قطعه متحرک» به رهبری احمدشاه مسعود شکل گرفت؛ قطعه‌ای که بسیاری از فرماندهان برجسته در آن حضور داشتند. در رأس این قطعه، قومندان محمد پناه به‌عنوان سرقومندان ایفای وظیفه می‌کرد و چهره‌هایی چون شاه‌محمد نظر، قومندان واسع‌خان و عبدالودود شهید از اعضا و فرماندهان برجسته آن به‌شمار می‌رفتند. 

این قطعه، نقطه آغاز سازمان‌دهی نظامی جدی در پنجشیر بود و نقش مهمی در انسجام جبهات ایفا کرد.

در ادامه همین روند، نخستین قرارگاه مهم در سطح پنجشیر به‌نام «چمالورده» تأسیس شد؛ قرارگاهی استراتژیک که مسئولیت آن به قومندان واسع‌خان سپرده شد. او که از فرماندهان زیرک، شجاع و کاردان به‌شمار می‌رفت، هم‌زمان عضویت قطعه متحرک را نیز داشت و نقش کلیدی در پیشبرد امور جبهه ایفا می‌کرد. 

با وجود اهمیت این قرارگاه، متأسفانه به‌دلیل خیانت برخی عناصر داخلی، بارها هدف حملات راکتی سنگین نیروهای روسی قرار گرفت  اما به لطف خداوند و ایستادگی مجاهدین، این حملات دفع شده و نیروها با شجاعت از آن بیرون آمدند.

در سال ۱۳۶۰، شاه‌محمد نظر به هدایت آمرصاحب شهید، به‌حیث عضو قطعه متحرک در ولسوالی رخه تعیین شد و فعالیت نظامی خود را به‌گونه جدی آغاز کرد. این دوره، هم‌زمان با شرایط دشواری بود؛ زیرا پس از شهادت قومندان واسع‌خان که اصالتاً از قریه شصت رخه بود و به‌عنوان قلب تپنده جهاد در آغازین روزها شناخته می‌شد جبهه با ضربه روحی بزرگی مواجه شد. 

اندوه این فقدان چنان عمیق بود که گفته می‌شد کمر جهاد شکسته است. با این حال، مجاهدینی چون شاه‌محمد نظر، گلزارخان شهید و عبدالودود شهید، محمد بُلَی شهید و قومندان عبدالحیکم شهید با ایستادگی مثال‌زدنی نشان دادند که راه جهاد ادامه دارد و تا آخرین نفس در کنار مردم باقی خواهند ماند.

پس از شهادت واسع‌خان، شاه‌محمد نظر با درایت و مدیریت قابل توجه خود توانست تا حدی بر این زخم سنگین مرهم بگذارد و با حفظ انسجام نیروها، نقش مهمی در تداوم فعالیت‌های جبهه ایفا کند. او سپس به هدایت آمرصاحب، به‌عنوان فرمانده قرارگاه چمالورده در ولسوالی رخه تعیین شد و برای مدتی در حدود دو ماه، به‌گونه خدمتی رهبری حدود ۳۰ تن از مجاهدین را بر عهده داشت. پس از آن، بر اساس نیاز جبهه، به‌حیث فرمانده قرارگاه «شاه‌آبه» در ولسوالی حصه اول (خینج) گماشته شد.

پس از ختم دوره خدمتی در رخه، قطعه متحرک به موقعیت اصلی خود بازگشت، اما شاه‌محمد نظر در یکی از حساس‌ترین نقاط باقی ماند. پایگاه او در سرِ تپه «شوابه» در منطقه زاغک قرار داشت، موضعی مهم که ۲۳ تن از مجاهدین تحت فرماندهی‌اش در آن مستقر بودند. در سوی مقابل، در منطقه «پشغور» که در عقب همان تپه موقعیت داشت، نیروهای حزب اسلامی حضور داشتند. 

بر اساس هماهنگی موجود، در صورت حمله دشمن از عقب، این نیروها موظف به اطلاع‌رسانی بودند و در صورت حمله از پیش‌رو، نیروهای شورای نظار باید اقدام به هماهنگی دفاعی می‌کردند.

اما با کمال تأسف، در یکی از حساس‌ترین لحظات، حزب اسلامی با بی‌مسوولیتی و خیانت، خط عقب را بدون اطلاع رها کرده و منطقه را در اختیار دشمن گذاشت. در نتیجه، نیروهای روسی از این فرصت استفاده کرده و به‌گونه‌ای ناگهانی از عقب بر مواضع شاه‌محمد نظر حمله‌ور شدند. این حمله غافلگیرکننده، وضعیت بسیار دشوار و نابرابری را بر مجاهدین تحمیل کرد.

با وجود این شرایط، شاه‌محمد نظر و همرزمانش با شجاعت و ایمانی استوار تا آخرین لحظات ایستادگی کردند. آنان با وجود خستگی ناشی از نبردهای طولانی، از مواضع خود دفاع نمودند و سرانجام در پی یک درگیری سنگین، ۲۳ تن از مجاهدین به‌شمول شاه‌محمد نظر به فیض عظیم شهادت نایل آمدند.

شاه‌محمد نظر نزد آمرصاحب شهید از جمله فرماندهان خاص، مورد اعتماد و انگشت‌شمار به‌شمار می‌رفت. پس از شهادت او، نه‌تنها شعله جهاد خاموش نشد، بلکه روحیه مقاومت در پنجشیر تقویت گردید و دشمنان از بسیاری مناطق عقب رانده شدند.

او فرمانده‌ای بی‌همتا، دلیر و نترس بود که نام و خاطره شجاعتش هنوز در میان مردم پنجشیر زنده است. در کنار توانایی‌های نظامی، از شخصیت فرهنگی و اخلاقی برجسته‌ای نیز برخوردار بود؛ مردی متدین، بردبار، بااخلاق و علم‌دوست که همواره همرزمان خود را به فراگیری دانش، اخلاق نیکو و پایداری در راه حق تشویق می‌کرد. همچنان نقل است که: وی همواره با وضو بود، موضوعی که خود همواره از آن با افتخار یاد می‌کرد و همرزمانش نیز بر آن گواهی می‌دادند.

 یاد و نامش گرامی و راهش پررهرو باد.